Đầu năm xông đất khu phố du lịch "Tây ba lô"

 

         Du lịch balô đã hình thành từ lâu trên thế giới.Tại vùng Đông Nam Á ,hình thức này sớm phát triển ở các nước Thái Lan, Malaysia,Singapore...Tại Việt Nam ,khỏang 10 năm trở lại đây phố Tây ba lô tọa lạc tại đường Phạm Ngũ Lão thuộc Q.1, TP.HCM.Con đường tập trung nhiều khách sạn ,hàng ăn, quán cà phê dành cho Tây ba lô, những người khách du lịch nghèo thích phiêu lưu kiểu “bụi đời”.Ngày nay"Phố Tây ba lô" là tên quen thuộc mà người dân đặt cho khu phố mở rộng hơn bao gồm 3 con đường giao nhau gồm Phạm Ngũ Lão - Đề Thám - Bùi Viện.

         Khi nơi đây mới hình thành, người dân địa phương và khách nước ngoài sống rất thân thiện, hòa đồng, thoải mái và ít nhiều có sự đan xen về văn hóa. Ði qua đường phố nào, con hẻm nhỏ nào,người ta dễ  bắt gặp các tốp nhỏ trai gái tây đi dạo phố hay ngồi trong quán nhỏ nhâm nhi ly cà-phê, cười nói vui vẻ và trò chuyện rôm rả với người Việt Nam. Việc giao dịch khá dễ dàng vì hầu như người dân nào cũng biết dăm ba câu giao tiếp đơn giản và ngược lại không ít khách du lịch cũng bập bẹ mấy câu tiếng Việt. Bây giờ khi đèn led thịnh hành thì từ ngoài phố đến các con hẻm, đâu đâu cũng thấy những tấm biển đầy mầu sắc nhấp nháy: Hotel , Room for rent, Guest house, bike for rent... Khu phố "Tây ba-lô" Phạm Ngũ Lão luôn sôi động và hối hả suốt 24 giờ trong ngày.

Phố Tây ba lô “mua bán tình” với giá bèo

       Bên cạnh hệ thống khách sạn, phòng trọ, quán ăn…nhiệt tình chào đón, phục vụ du khách thì nơi đây còn có một "lực lượng đặc biệt" luôn sẵn sàng đáp ứng nhu cầu "tình cảm" cho "Tây ba lô".Mới xế chiều nhưng tất cả các quán nước, nhà hàng, bar ...đều lên đèn lấp lánh ,nhạc xập xình. Dưới lòng đường, những ông Tây ba lô bắt đầu đi lại nhộn nhịp.Thái độ đón tiếp khách nội của tiếp viên nơi đây hững hờ với khách nội nhưng khi thấy có người nước ngoài đi ngang qua, các cô chạy ra tận lề đường lôi kéo. Khi những ông Tây vừa dừng lại thì các cô bá cổ bá vai líu lo những câu tiếng Tây “bồi",tiếng Anh "giả cầy”. Các cô tự nhiên sà vào lòng khách Tây kèm theo những động tác mơn trớn, chào mời khá táo bạo. Gạ gẫm trả giá vừa xong họ bá vai nhau bước ra và chiếc taxi phóng vút đi.Một khách nội từng léng phéng ăn theo dịch vụ bán tình ở khu phố Tây ba lô nói :”Giá cả ở đây “bèo “ lắm ,chỉ 10 đến 20,30 đô thôi.Nhưng phải cẩn thận bởi bọn ma cô thường cấu kết với các em để trấn lột người nước ngoài.Còn các cô gái bán tình cũng không ít người bị lừa bởi có nhiều thằng Tây lên giường xong giả vờ này nọ rồi tìm cách xù tiền.Thế nên trước lúc lên phòng các cô nhất quyết đòi Tây ba lô phải đưa tiền trước."
        Góp phần vào dịch vụ "mua bán tình" ở khu phố này phải kể đến đội ngũ xe ôm. Nhiều tài xế xe ôm, ngoài công việc hướng dẫn khách nước ngoài thuê phòng trọ, đưa rước, "tư vấn" ăn nhậu, mua sắm... còn kiêm luôn "dịch vụ" giới thiệu "mua bán tình. Vẫn biết việc làm của mình không đẹp đẽ gì cho tư cách bản thân cùng thể diện đất nước song thu nhập từ dịch vụ này nhiều khi lại khấm khá hơn so với nghề tay mặt nên chẳng đặng đừng không làm.”Một bác tài xế xe ôm hành nghề lâu năm trong khu phố tâm sự.

Phố tranh chép “Tây ba lô”

         Đi dọc phố Bùi Viện, cứ dăm bảy khách sạn lại xen vào một cửa hàng tranh chép.Đây là một tiểu thế giới nghệ thuật của phố Tây ba lô.Tranh chép hay vẽ lại ở đây rất phong phú nội dung .Có điều những người mua bán đều... phớt lờ chuyện tác quyền. Nhiều người khéo tay sống vững ở đây nhờ dịch vụ vẽ thuê theo mẫu có sẵn hoặc của khách đem đến với nguyên tắc “chỉ chép những cái thượng đế cần”. Một chủ cửa hàng bán hàng tranh chép nói:  “Những phong cảnh làng quê Việt Nam, như con trâu, đống rơm, thuyền và bến, các danh thắng như Hạ Long, Huế, Mũi Né, chân dung những người già ở Tây Nguyên, ở đồng bằng sông Cửu Long luôn nằm trong tốp “hot” nhất”.Loại tranh thứ hai, có vẻ khó nhai đối với các thợ chép tranh nghiệp dư nhưng cũng rất bắt mắt khách hàng, đó là mảng tranh nổi tiếng của hội họa thế giới, như tranh Vincent Willem van Gogh , tranh Pablo Ruiz Picasso...

 Ngoài ra, trong các cửa hàng luôn luôn có sẵn  hình vẽ phóng to những ca sĩ nổi tiếng, những diễn viên gạo cội, các nhân vật trong phim hành động, phim kinh dị, phim hoạt hình và truyện tranh. Trong đó đáng kể là ngôi sao điện ảnh Marilyn Monroe  vẫn được khá nhiều người ngưỡng mộ. Một người thợ vẽ tâm sự : “Khách mua tranh chép thường đến từ Úc, châu Âu, Mỹ. “Khách châu Á thường chỉ xem, ít khi mua.”

       Đổi sách cũ là một hoạt động văn hoá thú vị ở phố Tây ba lô Sài Gòn. Khách nước ngoài thường mang theo sách khi du lịch, với dịch vụ trao đổi sách, phố Tây ba lô vô tình trở thành nơi có lượng sách ngoại văn dồi dào, phong phú, trong đó có nhiều tựa sách hiếm có, khó tìm.

 Một cửa hàng sách cũ tại khu phố Tây ba lô  .

         Nguồn sách ở một số tiệm bán và đổi sách cũ (có nhiều sách tiếng Anh mà các nhà sách ngoại văn không có) đến từ các khách sạn do khách xem xong bỏ lại, khách cho nhân viên các quán ăn, hay du khách tự mang đến đổi. Ban đầu, chủ khách sạn đem bán ve chai, nhưng từ nhu cầu đổi sách cũ của du khách, sách được cất giữ lại và trở nên có giá trị. Cách thức đổi sách ở các cửa hàng sách cũ là đổi hai lấy một, hoặc đổi bù thêm tiền. Dù cũ, nhưng “cũ người mới ta” nên nhiều du khách rất thích.

          Bên cạnh thể loại sách phong phú vì được mang đến từ đa dạng thành phần du khách và giá cả phải chăng, sách ngoại văn ở đây có nhiều loại  ngôn ngữ vì được tập hợp từ khắp nơi trên thế  giới. Vì vậy, các cửa hàng sách cũ này đáp ứng được nhu cầu đa dạng về sách của khách du lịch.Các cửa hàng sách này cũng thu hút nhiều sinh viên Việt Nam đến tìm tài liệu học tập, và ở đây họ dễ dàng tìm được nhiều cuốn sách quý hiếm.

 Phố Tây ba lô : nguồn thầy "chạy sô" dạy ngoại ngữ

      Những “Tây ba lô” lưu cư lâu năm ở khu phố Bùi Viện kiếm sống bằng  việc dạy ngoại ngữ.Chẳng ai yêu cầu anh ta phải dạy như thế nào, họ ấn cho anh quyển giáo trình photo là xong. Nhiều trung tâm dạy ngoại ngữ đã lấy mác Tây “nhử” học viên cho dù thầy Tây ba lô chẳng có bằng cấp sư phạm gì ngoài cái Passeport.Mang tiếng là lớp học “đẳng cấp quốc tế” nhưng những giáo cụ để phục vụ dạy học sơ sài quá mức. Không tai nghe,không máy chiếu, cũng chẳng có băng hình như trong quảng cáo, chỉ có chiếc máy cátxét dùng để nghe băng. Vậy mà cơ sở này thu học phí đắt kinh khủng: gần 10 USD/ /học viên.Giáo trình dạy là New Cutting Egde, Streamline, New Interchange…được sao chép bán rất nhiều ở ngoài phố.Vì giáo viên không bằng cấp, không chứng chỉ sư phạm cũng đứng lớp nên kết quả tiếp thu của học viên rất hạn chế.
        Có không ít các trung tâm thua lỗ phải “bỏ của chạy lấy người “mà SITC là một trường hợp điển hình tại Việt Nam. Khi đổ vỡ thảm hại, Trung tâm SITC không những bị tố cáo lường gạt người học mà còn nợ nhiều tháng lương của Tây ba lô nhưng họ biết tìm ai để đòi lương vì có gì ràng buộc đâu, họ không được ký hợp đồng lao động, cũng không bảo hiểm.Buồn thay cho tình trạng dùng Tây ba lô đứng lớp dạy ngoại ngữ ở các thành phố lớn hiện nay bởi nhiều “Tây ba lô” có khi còn kém xa giáo viên trong nước.Các trung tâm biết cả, nhưng họ có mất gì đâu nên sẵn sàng thu học phí cắt cổ. Còn người học thì sính ngoại cứ lao vào như thiêu thân.

Hướng đi nào cho tương lai khu phố “Tây ba lô” ?

         Hiện trên địa bàn có trên 1.000 cơ sở kinh doanh liên quan đến hoạt động du lịch, trong đó có 103 doanh nghiệp phục vụ lữ hành, 208 khách sạn, nhà nghỉ. Ngoài ra, những nhà hàng mini, quán cà phê nhìn ra hè phố, phòng tranh, cửa hàng lưu niệm, cửa hàng sách cổ, cùng nhiều loại hình dịch vụ du lịch khác đã tạo nên sự năng động của khu vực này. Do đó, khu vực này đã được ví như Sài Gòn thu nhỏ.Sự phong phú và đa dạng của các dịch vụ, mua bán cũng là một giá trị hiếu khách riêng có của Thành phố Hồ Chí Minh mà một phần tiêu biểu được thể hiện ở Khu phố Phạm Ngũ Lão.
        Nhờ những lợi thế về địa lý, giao thông kể trên mà lượng khách tới Khu phố Phạm Ngũ Lão ngày càng tăng. Do đó, mặc dù khu du lịch Tây ba lô được hình thành một cách tự phát trong hơn 10 năm qua do nhu cầu của khách du lịch, nhưng đến nay hoạt động này ngày càng phát triển mạnh mẽ, có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương, góp phần tạo nên sự đa dạng, phong phú khi khách đến tham quan thành phố.
         Khu phố Phạm Ngũ Lão ngày nay có rất nhiều thế mạnh để phát triển du lịch, tuy nhiên không thể không nhận thấy những hạn chế của khu vực này.Tình trạng giật dọc, chèo kéo khách thường xảy ra. Các tệ nạn xã hội như ma túy, mại dâm vẫn còn.Văn minh đô thị và thuần phong mỹ tục Việt Nam có phần bị sao nhãng. Ðặc biệt, ở đây còn tiềm ẩn các hoạt động tội phạm do các băng nhóm người nước ngoài gây ra.

        Đến nay, Sở Văn hóa-Thể thao-Du lịch, Ủy ban Nhân dân quận 1 cùng trường Đại học kinh tế tại thành phố đã đề ra “hoạch định phát triển khu phố du lịch Phạm Ngũ Lão từ đây đến năm 2020,” đưa ra những lộ trình tiến hành để giải quyết những vấn đề trên nhằm đưa hoạt động du lịch “Tây ba lô” tại khu vực này thực sự khởi sắc nhưng  việc thực hiện hầu như rất chậm trễ.
        Theo quan điểm của nhiều người dân sống lâu năm tại thành phố HCM, khu phố "Tây ba lô" Phạm Ngũ Lão cần được xây dựng thành một khu phố du lịch văn minh, hiện đại mang đậm nét truyền thống  văn hóa Việt.Các khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ cần có kiến trúc và trang trí nội thất mang bản sắc Sài Gòn xưa và vùng Nam Bộ. Cần sắp xếp lại các bến, bãi, tuyến xe để tạo điều kiện cho du khách đi lại dễ dàng từ khu phố này đến những điểm khác trong thành phố.Mặt khác ,vấn đề quảng bá thương hiệu khu phố du lịch "Tây ba lô" Phạm Ngũ Lão cần được tiếp tục thúc đẩy hơn nữa và luôn gắn liền với những đặc trưng của Sài Gòn,thành phố từng được ca ngợi là "Hòn ngọc viễn đông".

ĐỌC THÊM :

                          Các ông Tây tại Việt Nam
                                                                                      Fw From: thieuhung …@gmail.com

          Chưa bao giờ Việt Nam nhiều Tây du lịch đến thế, nhất là Tây ba lô. Họ ăn mặc đơn giản gần như bẩn thỉu với chiếc áo ba lỗ thường là cũ rích,chiếc quần soọc rộng thùng thình tới gần đầu gối, chân dậm đôi giày vải không có bít tất, lưng lúc nào cũng đeo toòng teng chiếc ba lô méo mó nên gọi họ là Tây ba lô. Họ ăn cơm rẻ tại các quán bên lề đường gọi là “cơm bụi” vì hứng bụi, uống nước trà đá trong những chiếc bịch ny lông dùng bán cho hạng thợ thuyền, và ngủ tại bất cứ nơi nào có thể ngủ được, như công viên hay các phòng trọ hạng bét chẳng hạn. Ở khu Phạm Ngũ Lão Q.1 Sài Gòn có rất nhiều phòng cho Tây ba lô thuê. Giá trung bình mỗi phòng 5 đô la Mỹ/ đêm. Nhưng đối với họ hình như vẫn còn là quá mắc (phải ở “free” thì mới không mắc!). Họ giải quyết sự mắc mỏ đó hết sức ranh mảnh bằng cách chờ buổi tối mới đến thuê, chẳng có giấy tờ gì cả rồi một anh thuê, hàng chục anh tới ngủ, chủ nhà chẳng làm gì được vì mặt “Tây” thì anh nào chả giống anh nào. Họ nằm chen chúc như cá hộp trên sàn nhà, chẳng cần mùng vì trong ba lô anh nào cũng có sẵn tuýp thuốc thoa muỗi.Năm đô la tức gồm cả tiền nước và tiền điện. Điện thì họ không cần, còn nước, những anh lang thang ngoài công viên cũng cần tắm hàng ngày nên bèn đến tắm ké, nhà chủ không có cách chi đuổi họ.Có những anh thuê phòng dài hạn, hàng tháng không trả tiền rồi bỏ đồ đấy đi đâu mất. Chủ phải nhờ công an đến lập biên bản, niêm phong, phải chính tay công an đem đồ đi chỗ khác cho chủ lấy phòng cho thuê tiếp chứ nếu chủ động tới, lúc về họ sẽ tru tréo lên mất đồ, đi thưa, công an không biết giải quyết cách nào! Họ hay ăn vạ, có khi chính họ nhờ bạn đến lấy trộm giùm chiếc máy ảnh, cặp kính mát để...bắt đền nhà chủ. Công an phường Phạm Ngũ Lão là phường chuyên giải quyết chuyện...Tây ba lô đến phát nhức đầu vì hầu hết các nhân viên công an chẳng ai biết nói tiếng Anh nên họ tha hồ ăn vạ!...
      Nhưng, không phải tất cả Tây ba lô đều như thế. Có những người đã vươn lên bằng sự kiên nhẫn và trí thông minh của mình. Họ làm nhiều nghề, trong đó có những nghề người Việt Nam không thể ngờ tới. Từ ngoài Bắc, ngoài Trung cho tới trong Nam đều gọi chung họ là những ông Tây “rau muống”. Sau đây chúng ta thử xem xét một vài ông Tây tiêu biểu chứ không thể nói hết được vì họ hoạt động kiếm sống tại VN nhiều lắm...
ÔNG TÂY BÁN THỊT CHÓ
      Nhìn ông tây San bán quán và giải thích về các món ăn VN, nhất là món thịt chó, thông thạo như người Việt, nhiều khách mới đến quán rất ngạc nhiên, hỏi: “Ông là Tây thật hay Tây dỏm mà rành VN quá vậy?”. San cười: “Tây xịn, nhá!”. Nhiều người còn ngạc nhiên hơn khi biết ông Tây “thịt chó” này đã có bằng thạc sĩ kinh tế và dân tộc học tại Pháp.Tất cả là nhờ thịt chó! San tên thật là Stanilas Boissau, sinh năm 1975 tại Paris, Pháp, sang VN từ đầu năm 1999 làm việc cho dự án Nghiên cứu và phát triển nông nghiệp (S.A.M) của Chính phủ Pháp tại tỉnh Bắc Kạn.
        San kể: “Hồi tôi mới sang VN lần đầu tiên, thấy các phong tục, tập quán của người VN cái gì cũng lạ nên muốn nghiên cứu thử xem thế nào. Tôi làm dự án ở vùng Na Rì (Bắc Kạn), tìm hiểu cách sống và nếp sinh hoạt của người Tày, Nùng, Dao nên sống chung với họ, ai ngờ thích luôn mấy món thuốc lào, rượu sắn và rượu táo Mèo. Sẵn tính tò mò, tôi tìm học luôn cách thức chế biến các thứ rượu là lạ mà hấp dẫn đó, vì biết đâu chả có lúc cần đến nó”.
        Cuối năm 2000, dự án S.A.M kết thúc, San trở về Pháp. Anh kể lại: “Chỉ mấy tháng sau, nhớ VN quá không chịu nổi, tôi xin quay trở lại VN làm nghiên cứu sinh. Với lại, ở VN có lẽ dễ sống hơn. Nhưng dự án đã chấm dứt, học bổng cũng không xin được, tôi chắt bóp những đồng tiền đã dành dụm được, mở một quán nước nhỏ ở vỉa hè phố Huế Hà Nội sống qua ngày”. San kể tiếp: “Nhiều hôm đói bụng mà trong túi không còn đủ tiền ăn một suất cơm bụi vỉa hè Hà Nội là chuyện thường”.
      Những ngày ấy San tìm thuê một căn phòng giá rẻ ở gần Quốc Tử Giám cho vừa túi tiền lại tiện học thêm, nhưng không ngờ lại bén duyên cùng cô sinh viên ngành du lịch trọ học ở xóm bên cạnh. Cô đưa San về thăm quê ở Vân Đình (huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây). Họ làm đám cưới vào năm 2003.
Cuối năm 2004, một hôm San đưa mấy người bạn đồng hương về thăm quê vợ, được bố vợ mời thưởng thức món thịt chó chính gốc Vân Đình. San nảy ra ý nghĩ: “Người Việt thích món này, người nước ngoài cũng thế, tại sao mình không mở quán bán món đó tại Hà Nội? Nếu thành công là sống và học tiếp được rồi”.
       Mấy hôm sau, vợ chồng San gom góp số tiền ít ỏi, thuê một địa điểm ở ngõ phố Huế để mở quán. Vợ San lo quản lý, còn San chạy vạy học cách chế biến món thịt chó, cả tháng trời đi tham khảo các quán khác và về cả các vùng quê để học cách bài trí quán.



Ông Tây bán thịt chó

          Lúc đầu quán chưa đông khách, vợ lại mới sinh con đầu lòng, gánh nặng cuộc sống đè nặng lên vai San. Chuyện học hành và thu thập tài liệu cho luận án tiến sĩ dân tộc học của San cũng bị ngưng trệ.
         Cuối cùng San có ý nghĩ: “Nếu bán một thịt chó không thôi thì những người không ưa món này không biết ăn gì, mà ăn hôm qua rồi nay đến ăn nữa cũng chán. Nếu là mình mình cũng không đến liên tục”. San liền mở rộng thêm các món ăn truyền thống khác, tuyển thêm nhân viên biết chế biến theo cách dân dã: cơm cá kho, dưa cà, thịt ba chỉ ram khô...Nhưng thịt chó vẫn là món chủ yếu. San cười: “Toàn món ăn với giá bình dân cả nên khách thích đến luôn”. Để quán “100% dân tộc”, San đặt tên là quán Chim Sáo.
         Quán của San ngày càng đông khách. Cũng nhờ số tiền kiếm được từ quán mà vợ San đã đủ vốn thành lập một công ty chuyên tổ chức các tours du lịch cho khách nước ngoài. San khoe: “Hai vợ chồng đã mua được một căn nhà nhỏ ở Gia Lâm Hà Nội, không còn phải sống cảnh ở thuê như trước nữa. Tất cả là nhờ quán thịt chó đấy nhá!”. San nói: “Ở VN tuy không có nhiều tiền nhưng sống được lắm nhá!”.
           Một ngày bán hàng
           San mặc quần ống ngắn, chân đi đôi dép cao su cũ kỹ, áo bà ba màu cháo lòng, vai vắt chiếc khăn tay, cùng mấy nhân viên trong quán cũng ăn mặc tương tự, tất bật chạy hết bàn nọ đến bàn kia mời khách. “Đang là giờ cao điểm của quán ông thấy rồi đấy nhá! Ông phải ngồi đợi một lúc nhá!” (Hình như câu nói nào của ông tây nói tiếng Việt này cũng có tiếng “nhá”. San bảo mời khách kiểu thân mật như vậy thành quen miệng rồi). Chỉ một lát, chưa kịp hết câu đã lại có thêm một tốp khách tây ba lô bước vào. Không cần coi thực đơn, mấy vị khách gọi ngay: “Thịt chó và rượu táo Mèo” bằng thứ tiếng lơ lớ mới học. “Rượu táo Mèo thì có nhưng thịt chó thì hết. Đợi khoảng 30 phút nhá. OK nhá?”, San vừa cười hề hề với khách vừa xoa hai tay, dọn bàn.Chờ mấy vị khách gật đầu xong, bảo nhân viên bưng tạm mấy món ăn trước cho khách, San lật đật phóng vội chiếc xe Minsk nổ bành bạch xuống tận Hà Đông (thuộc tỉnh Hà Tây) xa hơn 10km, lấy thêm thứ “thịt chó thui rơm thứ thiệt”, từ Vân Đình đem về vẫn còn thơm mùi khói.
        Lấy được thịt rồi, San tự tay chế biến rồi đem lên cho khách. Các vị khách nhìn bát mắm tôm tỏ vẻ không hiểu, San đánh vần từng tiếng: “M...ắ... m t...ô...m”, rồi giải thích: “Mắm tôm đấy, ngon lắm nhá. Thiếu nó là món này hết ngon đấy nhá”. Đoạn, San quay sang dặn các nhân viên: “Từ nay nhớ tăng 7 kg lên 10kg nhá! Không ngày mai lại thiếu, phải đi lấy thêm vất vả lắm nhá!”. Ít tháng trước, những khách quen của quán muốn ăn thịt chó phải đặt trước ba tiếng đồng hồ để đích thân San có thì giờ xuống tận vùng “nguyên liệu thịt chó” ở Vân Đình (Ứng Hòa, Hà Tây) lấy về cho đủ món. Nhưng nhiều lần thấy khách sốt ruột đợi món ăn như món hầm chẳng hạn, nên San mua sẵn để trong tủ lạnh, khách gọi, chỉ cần hâm lên là sẽ có ngay.
         Gần 11 giờ đêm, khi quán đã bớt khách San mới được một chút nghỉ ngơi. Anh ngồi gác nhẹ chân lên chiếc ghế tre trước cửa quán, lấy ra chiếc điếu cày, vê thuốc lào, châm lửa và rít một hơi dài rồi mơ màng nhả khói. Có người đi qua, anh cười khoái trá: “Cái điếu này thật là kêu!”. Các nhân viên của San đã hiểu quá rõ ông chủ của mình, họ kể:“Ông San biết hút rồi nghiện thuốc lào VN ngay từ lúc mới sang. Ông ta nói hút thuốc lào cũng là phương tiện thư giãn sau một ngày làm việc mệt nhọc”.







Truyện ngắn "Thằng Bi"

      Chú Thích

        Truyện "Thằng Bi" được vào viết năm 2006 khi Hội Nhà văn Việt Nam kết hợp với Ủy ban dân số, gia đình và trẻ em phát động cuộc thi viết ký và truyện ngắn “Vì hạnh phúc tuổi thơ”.Đề tài mà cuộc thi hướng tới là các trẻ em lang thang, trẻ em bị xâm phạm tình dục và trẻ em phải lao động nặng nhọc trong điều kiện độc hại và nguy hiểm.

                                                                           *****

    Hàng xóm của  tôi có con trai từ Mỹ về chơi.Anh ta đi du học tự túc đã hơn10 năm đến nay mới trở về thăm nhà .Tôi nghe bà mẹ khoe con trai của mình đã nhập quốc tịch Mỹ ,vài năm nữa sẽ bảo lãnh cha mẹ qua bển xum họp một nhà. H,tên anh ta , hay sang nhờ vợ tôi làm mấy việc linh tinh như sao giấy tờ, gửi thư,mua một vài thứ lặt vặt với lý do không có thời giờ hoặc bảo là rất ngán chạy Honda trong cái thành phố quá nhiều xe cộ như hiện nay .Tôi không thích dáng kênh kiệu ta đây Việt kiều của H nhưng vợ tôi lại sẵn sàng làm những việc H nhờ vả vì thích các món quà trả ơn hấp dẫn của anh ta .Tôi ít giáp mặt H vì đi làm vắng cả ngày nhưng thằng Bi ,đứa con trai chín tuổi của tôi, lại quan hệ thân thiết với anh ta .Nó mê anh Việt kiều nhà bên như một thần tượng.Trong mắt nó, H là hiện thân của sự giàu có và sang trọng từ mái tóc được chải chuốt cẩn thận đến áo quần xài toàn hàng hiệu ,đồng hồ Rolex đắt tiền , đôi giầy Italy luôn bóng lộn.Tất cả những thứ ấy đã làm cho thằng bé “tâm phục ,khẩu phục”và mơ mộng. Hễ đi học về, thấy bóng dáng anh ta có ở nhà thế nào nó cũng dấm dúi chạy sang .Vợ tôi lúc đầu còn ngăn cấm con nhưng trước những món quà mua chuộc tình cảm hậu hĩnh mà H đã tặng, thì việc la rày chỉ là chiếu lệ và dần dà nàng chẳng buồn để ý nữa .Qua tháng thứ hai ,thằng Bi được H kêu sang chơi cả vào buổi tối.Có một hôm, hết chương trìnhTV ,tôi mới thấy nó trở về nhà với dáng vẻ mệt mỏi khác thường .Tôi chận lại hỏi :”Sao con đi chơi khuya thế thì làm sao còn sức để mai đi học sớm ? Gần thi học kỳ rồi đó !”

         Nó chỉ cúi đầu “dạ” nhỏ rồi lặng lẽ đi về phòng ngủ .Sau lần đó, thằng Bi ít qua chơi với H vào những lúc tôi có mặt ở nhà .

        Từ ngày kết bạn với người con trai hàng xóm, thành tích học tập trong sổ liên lạc của Bi giảm sút thấy rõ.Thứ hạng hàng tháng đang từ khá giỏi tụt xuống trung bình .Chưa hết, một bữa ,cô giáo chủ nhiệm viết thư mời vợ tôi đến trường để báo cho biết thằng Bi nghỉ học không phép 3 buổi .Cô đưa cho vợ tôi xem bản kiểm điểm trong đó Bi khai:”Em trốn học để đi chơi với H ,anh Việt kiều ở nhà kế bên.”Đi làm về nghe vợ kể lại ,tôi hết sức ngạc nhiên và bất bình bởi suốt mấy năm qua, từ lớp một tới lớp ba ,con tôi có bao giờ bị giáo viên ghi ngày nào trong sổ liên lạc là nghỉ học không phép đâu. Thế mà nay nó dám trốn học đi chơi đến 3 buổi.Thật hư hết chỗ nói ! Vô kỷ luật như vầy thì làm sao có thể duy trì danh hiệu học sinh giỏi ở năm lớp bốn này được cơ chứ ? Tôi bực tức nói với vợ :” Anh vắng nhà suốt ngày nên việc chăm sóc thằng Bi học hành phải giao cho em .Thế mà nó lại hư đốn tới mức này. Đúng là con hư tại mẹ !”Vợ tôi không phản ứng gì khi nghe tôi trách cứ.Nàng chỉ thở dài , vẻ đăm chiêu lo lắng hiện trên nét mặt khiến tôi cảm nhận thái độ của nàng có có cái gì là lạ ,không bình thường .Nhưng vì sao thì tôi không rõ ,bởi mãi về sau tôi mới hiểu ra . Bực mình quá, tôi nện cho thằng con một trận nên thân rồi sang nhà hàng xóm để nói chuyện cho ra lẽ .

       Ông bà ta thường bảo “Tránh voi chẳng xấu mặt nào ”, không hiểu có đúng trong trường hợp của tôi chăng mà suốt khoảng thời gian tôi giận dữ nói như tát nước vào mặt thế mà cả ông bố lẫn bà mẹ anh chàng Việt kiều cứ ngồi “Dạ ,dạ, vâng, vâng…” và “Chúng tôi hiểu…“ chứ  không đốp chát lại tôi câu nào.Tôi áng chừng như họ đã lường trước được hành động của mình vì đã nghe vọng qua nhà tiếng la lối của tôi với vợ con và tiếng khóc của thằng Bi lúc bị ăn đòn.Chả là hai nhà chúng tôi chung vách gỗ và sân trước chỉ ngăn bằng mấy sợi dây kẽm gai giăng sơ sài . Tôi như đánh vào chỗ không người nên cũng phần nào hả dạ ,đã nư.Hai ông bà hàng xóm ngồi lặng thinh chiụ trận ,nghe tôi nói xong,họ thì thầm trao đổi với nhau .Sau đó ,ông già đứng dậy, bằng giọng buồn và chậm rãi, ông xin lỗi về những gì con trai mình đã làm phiền gia đình tôi .Ông hứa sẽ mua vé máy bay cho con trở về Mỹ sớm ngay khi nào có thể được .

         Khi H đi rồi ,tôi những tưởng đã giải quyết xong mọi chuyện vướng mắc của anh ta với thằng Bi .Nhưng tôi đã lầm ,bởi chỉ hơn hai tháng sau, một vụ việc đau lòng đã xẩy với ra với thằng Bi và H chính là tác nhân dẫn đến hậu quả vô cùng bất hạnh cho gia đình tôi .
       Trong một nạn xe cộ trên đường đến trường, thằng Bi bị gãy chân .Nó bị chảy máu rất nhiều nên các bác sĩ đã phải tiếp cho nó đến 2 bịch máu.Sau ca phẫu thuật ,thằng Bi phải nằm điều trị trong nhà thương mất nửa tháng .Vợ chồng tôi khốn khổ vì con không may bị tai nạn nhưng cũng thấm cảm ơn trời vì cái chân gãy của nó nối lại được nguyên vẹn, không ảnh hưởng gì đến việc đi đứng sau này.

        Hôm xuất viện , bác sĩ điều trị mời riêng tôi vào văn phòng nói chuyện.Thái độ của ông ta có vẻ căng thẳng khiến tôi lo lo .Linh tính cho tôi thấy dường như có chuyện gì chẳng lành .Nét mặt có vẻ trầm tư, ông bác sĩ cứ nấn ná thời gian mời tôi uống cho hết tách nước trà .Cuối cùng rồi ông mới đằng hắng giọng và nói :“Trong việc đều trị cho cháu ,như gia đình đã biết ,chúng tôi đã phải truyền máu.Việc này buộc phải làm xét nghiệm xem máu của cháu thuộc nhóm nào .Với kỹ thuật hiện đại , người thấy thuốc có thể biết rõ được cả những căn bệnh mà người xét nghiệm máu đang mắc phải .Sau khi đọc xét nghiệm, chúng tôi phát hiện cháu bị nhiễm HIV. Đây là một trường hợp đặc biệt vì cháu còn nhỏ chưa quá 10 tuổi .Thú thật, tôi đã suy nghĩ rất lung, không biết có nên báo cho gia đình biết rằng con quý vị đã bị nhiễm căn bệnh chẳng ai muốn này không. Tôi rất hiểu sự lo lắng của các bậc cha mẹ  khi con em mắc bệnh, nhất là gia đình chỉ có một con và chẳng giàu có gì. Kinh nghiệm cho tôi biết ,có lẽ cháu mới nhiễm trong thời gian gần đây thôi bởi nếu nguồn lây từ cha mẹ khi mới sinh ra thì xác xuất là rất ít vì nếu thế bệnh đã phát rồi .Chính vì vậy hội đồng khoa bệnh viện đã uỷ nhiệm cho tôi chỉ thông báo với gia đình vào ngày hôm nay .”

       Tôi cố gắng kiềm chế bản thân bằng cách cắn chặt hai hàm răng để không cho tiếng kêu thảng thốt tuôn trào ra từ nỗi đau đớn lớn chưa từng có trong đời .Tôi bíu chặt hai bàn tay vào thành ghế để khỏi phải gục xuống mặt bàn .Đôi chân tôi bủn rủn và mất cảm giác ,dường như chúng đã rời khỏi thân xác tôi .Mắt tôi mở to ,nhìn trừng trừng về phía trước song nào trông thấy gì đâu.Tôi ngồi lặng người trân mình chịu đựng nỗi thống khổ của một người cha nghe tin con mình vướng phải căn bệnh quái ác nhất trên đời. Không biết bao lâu thì tôi mới hoàn hồn để nhận ra mình ngồi đối diện với ai và ở đâu .Ông bác sĩ rất cảm thông tâm trạng của tôi .Ông không nói gì chỉ lặng lẽ choàng tay qua vai dìu tôi ra ngoài hành lang, nơi vợ con tôi đang đứng đợi để cùng lên xe ra về .Chúng tôi gọi một chiếc taxi và leo lên. Người bác sĩ đưa một tấm card visit cho tôi và nói :”Nếu gia đình cần tham vấn gì ,hãy liên hệ với tôi ,đừng ngại”.

         Về đến nhà ,tôi về phòng đóng cửa ,nằm vật ra giường suy nghĩ.Phải giải quyết tai ách gia đình ra sao đây ?Tôi cầm tấm card visit của ông bác sĩ trên tay, xoay tròn và nghắm nghía .Tôi tự nhủ nếu mình cứ câm lặng thì sẽ chẳng có gì ầm ĩ .Cuộc sống gia đình tôi vẫn diễn ra bình thường như mọi ngày .Vợ tôi nào hay và con tôi cũng chẳng hề biết .Chỉ đến khi nào bệnh AIDS phát ra thì mọi sự sẽ tính sau .Nhưng tôi nghĩ lại ,điều gì sẽ xảy ra nếu như nó phát sớm chứ không phải đợi từ 5 năm tới 10 năm ? Còn nữa ,vì sao con tôi laị bị nhiễm HIV và nhiễm trong trường hợp nào ? Nó còn quá nhỏ để đua đòi bạn bè đến mấy nơi ăn chơi trác táng của bọn nhà giàu.Nó cũng không thể nhiễm bệnh từ bất kỳ người thân nào được cả .Cách đây 10 năm trong khi lập gia đình ,hai đứa chúng tôi là những sinh viên đi đầu trong phong trào thi đua hiến máu của trường đang theo học .Nếu nhiễm HIV thì họ đã cho biết ngay và làm gì có chuyện chúng tôi kết hôn ?Chợt trong đầu tôi loé lên một nghi ngờ.Có lẽ nào lại như vậy?
       Tôi tông cửa chạy khỏi phòng hối hả đi tìm mẹ thằng Bi.Vợ tôi đang lúi húi trong bếp chuẩn bị cho bữa cơm ngon mừng ngày con xuất viện.Tôi tức tốc kéo vợ về phòng mặc cho nàng ngơ ngác vì ngạc nhiên.Sau khi khóa trái cửa phòng ,hai tay tôi nắm chặt hai bờ vai nàng , nghiêm giọng : ”Em nhìn thẳng vào mắt anh mà trả lời ,nghe rõ chưa ?”

       Vợ tôi hoảng sợ:”Anh ! Anh sao vậy ? Anh nói gì em nghe sợ quá ?

       Tôi lắc mạnh vai nàng và gằn từng tiếng :“ Thằng... Bi... bị... nhiễm... HIV ! Bác sĩ vừa cho anh hay…Em biết vì sao không ? Vì sao ?... Vì sao ?... Nói đi !...

      Tôi buông vai vợ tôi và ngồi phịch xuống giường .Mặt nàng trắng bệch ra ,giọng thảng thốt:”Trời !...Vậy là con chúng ta tiêu rồi! Trời ơi là trời ! Con ơi là con !... “ Tôi vùng dậy đưa tay bịt miệng nàng, khẽ nói :”Không được la to ! Muốn lối xóm bu đến hay sao ? Cũng không thể cho thằng Bi biết .Cô có hiểu điều này không ? Vợ tôi bụm mặt ngồi phệt xuống đất khóc rưng rức .

      Tôi đợi dăm phút cho nàng vơi nỗi đau rồi ngồi xuống bên cạnh hỏi : ”Bây giờ em nói đi ,em biết những gì về hành vi của thằng Bi khi nó sang nhà bên cạnh chơi ? “

      Vợ tôi oà khóc khi tôi vừa nói xong.Nàng khóc to đến mức thằng Bi phải gào lên ngoài cửa phòng : ”Mẹ ! Mẹ ơi ! Mẹ !...”Tôi còn đang lúng túng chưa biết phải làm gì thì vợ tôi lặng lẽ đứng dậy mở cửa phòng đi lên gác lửng .Thằng con tôi níu áo chạy theo nhưng nàng giựt tay nó ra và lục lọi cái gì đó trong ngăn kéo tủ.Khi trở xuống ,vợ tôi giúi vào tay tôi một chiếc phong bì có gì dày cộm ở bên trong .Tôi mở ra rất đỗi ngạc nhiên khi thấy trong đó một xấp tiền đô với nhiều mệnh giá khác nhau ước chừng phải đến một vài ngàn .Tôi tròn mắt nhìn vợ mình,không thể hiểu ý nàng nói gì và những đồng tiền này ở đâu mà ra ? Nhưng liền đó ,trong đầu tôi bỗng mối lo ngại lúc nãy lại lởn vởn.Có thể nào đúng đó là sự thật chăng ?

       “Lỗi tại em cả ,mình ơi ! ”Bất chợt ,vợ tôi ôm chầm lấy tôi và thốt ra lời thú nhận đó.Trong giọng nói đẫm nước mắt ,nàng thuật lại cho tôi nghe xuất xứ của những tờ đô la dơ bẩn đó và vì sao chúng lại có thể lọt vào ngăn tủ kín đáo của gia đình .Tấn thảm kịch về nỗi bất hạnh của thằng Bi như một khúc phim quay chậm từ từ hiện ra trước mắt tôi .

       H sang Mỹ học nhờ gia đình khá giả.Tiếng là sinh viên du học nhưng H chẳng học hành gì cả .Suốt mấy năm trời H chỉ học cách ăn chơi . Đến ngày sắp bị trục xuất về nước thì may mắn chạy được đường dây làm hôn thú giả để tiếp tục ở lại đất Mỹ. Cũng vì thương con ,cha mẹ H đã khánh kiệt tài sản sau vụ này. Hai ông bà già giờ đây chỉ sống qua ngày bằng những đổng lương hưu khiêm tốn .Còn H hết nguồn trợ cấp buộc phải nghỉ học .Anh ta kiếm sống bằng cách nhận làm những việc mà người bản xứ chê.Những tháng ngày  sống chui lủi trên đất Mỹ ,con người của H đã tha hóa .Anh ta đã trở thành một tên “gay ” nổi tiếng trong giới ăn chơi của những người Mỹ gốc Việt. Năm nay ,nhờ trúng quả một phi vụ chạy thuốc “lắc”,anh ta rủng rỉnh lên máy bay vù về Việt Nam một chuyến.Tiếng là về thăm cha mẹ nhưng kỳ thực là để H đổi khẩu vị ăn chơi của mình .

      Về đến nước ,H thất vọng vì khó tìm ra những “boy”,những “gay” đồng điệu . Trong lúc đang chán chường thì hắn chợt nảy sinh một ý đồ đen tối khi nhìn thấy thằng Bi. H tìm cách tiếp cận con tôi bằng những món quà , những lời dụ dỗ đường mật.Thằng bé thơ ngây trong trắng những tưởng H là người lịch thiệp ,thương người nên sẵn sàng sang nhà chơi mỗi khi anh ta rủ rê.Nhưng nó có biết đâu đàng sau cái bề ngoài thân thiện ,những lời nói ngọt ngào ,H.đã giăng bẫy rất chu đáo để con mồi khó bề thoát ra .Qua vài ngày, bằng nhưng món quà tình cảm ,H đã chinh phục được thằng Bi khá dễ dàng. Bi hớn hở khoe với bạn bè mình có được một người anh kết nghĩa giàu sang.Một bữa, hắn dụ Bi vào phòng riêng để tìm cách dẫn dắt thằng bé phục vụ thú tánh của hắn .Thật tình H cũng không nghĩ mình làm cái chuyện ấy với thằng Bi mau chóng như vậy.Chỉ tại Bi ngây thơ ,chân thật quá nên vội tin ngay rằng H bị căn “bệnh lạ” lâu lâu bệnh lại phát ra mà chỉ có cách nhờ ai thật thân thiết “hút chất độc” ra thì mới chữa được .Thằng Bi cả tin nghe lời làm theo có biết đâu rằng mình bị lạm dụng tình dục. Để cho Bi không tiết lộ cho người khác biết hành vi xấu xa của mình , H căn dặn thằng bé không được cho người thứ ba biết bởi nếu tiết lộ ra thì cách chữa không còn hiệu nghiệm. Cứ mỗi lần thoả mãn xong ,thằng Bi được hắn bồi dưỡng 10 đô .Quá rẻ so với giá của bọn “gay” mà hắn phải trả ở Mỹ. Vợ tôi phát hiện ra việc làm kinh khủng của con mình sau đó không bao lâu .Với bản tính hồn nhiên của trẻ con,thằng Bi khoe nó có tiền đô và gửi mẹ giữ dùm .Khi vợ tôi lục vấn ai cho, nó khai ngay nhưng giấu chuyện nó “chữa bệnh “ cho H Làm gì có chuyện cho không những đồng tiền đô dễ dàng như vậy nên vợ tôi bắt Bi phải khai thật ra nếu không sẽ mách bố và cấm cửa không cho chơi với H nữa .

     Nghe con kể lại việc làm của nó với H,vợ tôi sửng sốt, bàng hoàng trước sự việc. Nàng không thể ngờ H lại bắt con mình làm một công việc như thế.Song thay vì ngăn cấm con và tố giác hành vi đồi bại của H thì nàng lại chần chừ suy tính. Do lòng tham lấn át lương tri cùng sự thiếu hiểu biết ,vợ tôi cứ tưởng rằng con nàng là con trai có mất mất gì đâu trong việc lạm dụng tình dục của H.Vợ tôi mờ mắt với tính toán : nếu mỗi tuần thằng Bi kiếm được 5-7 chục đô thì chỉ vài ba tháng thôi ,nàng đã có một số tiền lớn gấp nhiều lần tiền tiết kiệm cả năm của hai vợ chồng.Nàng hình dung ra chiếc xe gắn máy đời mới mà hai vợ chồng hằng mơ ước chẳng bao lâu sẽ sớm trở thành hiện thực .Mãnh lực của đồng tiền đã lấn át lương tri nên nàng kín như bưng với tôi và buông thả cho đứa con dấn thân làm cái việc làm nhơ nhuốc mà nàng không lường hậu quả.Không ai biết tên H còn bày trò bẩn thỉu gì với thằng Bi trong mấy buổi trốn học đi chơi cùng anh ta. Nếu không có việc giáo viên chủ nhiệm thông báo việc thằng Bi trốn học thì con tôi sẽ còn bị chìm trong vũng bùn nhơ đến bao giờ .Để cho con trai lâm vào hoàn cảnh bất hạnh ,lỗi về phần tôi cũng rất lớn .Nghĩ lại ,tôi tự trách mình là một người cha thiếu sót bổn phận với gia đình ,với con cái.Giá như tôi gần gũi với thằng Bi hơn ,biết chia sẻ trách nhiệm với vợ hơn thì sự việc đâu đến nỗi đau khổ thế này.Giờ đây, tất cả đã muộn màng .Tên tội đồ Việt kiều kia đã cao chạy xa bay và thằng Bi ,đứa con trai duy nhất của hai vợ chồng ,đã vướng phải căn bệnh thế kỷ.Với cái chết đã được báo trước của đứa con,tương lai gia đình tôi  trở nên đen tối hơn bao giờ hết.

        Nhìn nét mặt phờ phạc đớn đau của vợ ,tôi biết nàng đang trong tâm trạng khổ sở và dằn vặt tột cùng .Nàng đã không ngờ lỗi lầm của mình lại đưa đến tai hại nghiêm trọng như thế này cho thằng Bi .Chẳng chóng thì chầy, rồi nó cũng sẽ biết sự thật . Có phép lạ gì khiến nó không sụp đổ và quỵ ngã như bao người khác chăng ? Còn vợ chồng tôi phải làm gì cho nó bây giờ đây ? Tôi chợt nhói con tim khi tưởng đến một ngày nào đó bệnh AIDS sẽ phát ra và mạng sống của con tôi sẽ bị tử thần cướp đi ngay trước mắt mình.Tôi lạnh cả người không dám suy nghĩ tiếp nữa .Vợ tôi nói với đôi mắt nhoà lệ :”Tội nghiệp con chúng ta ! Nó sẽ chết.Làm sao cứu con .Mình ơi !...”Nàng run rẩy,sợ hãi tưởng chừng như sắp lìa thằng Bi đến nơi rồi .Thế mới biết được uy lực của thần chết mạnh mẽ dường nào và nỗi sợ hãi của loài người trước cái chết từ thuở hồng hoang đến cuộc sống văn minh hiện đại vẫn không hề thay đổi.Bất giác tôi tự hỏi, nếu phát hiện bản thân nhiễm HIV thì mình sẽ làm gì ? Có thể nào tôi sẽ bình thản mỉm cười và đi tiếp quãng đời còn lại được chăng ? Lúc này ,tôi không thể nào có câu trả lời cho mình được .

        Trong tâm trạng rối bời,tôi gọi điện thoại cho người bác sĩ theo số đã ghi trên tấm card visit hỏi thăm một số vấn đề .Mau chóng tôi được ông bác sĩ hồi đáp và mời đến nhà để hướng dẫn cụ thể về những việc cần phải làm .

      Tiếp xúc với vợ chồng tôi,bác sĩ T,người tôi liên hệ,cho biết :”Việc quan trọng trước tiên là ông bà phải bình tĩnh . Nếu hốt hoảng sẽ đi đến các hành vi nóng vội mà đứa trẻ là người bị thiệt thòi nhiều nhất .Hãy quên đi kẻ đã lây nhiễm cho cháu. Hãy sống bình thường với cháu như trước  tới giờ để tránh ảnh hưởng đến tâm lý của nó. Song ông bà cũng cần nắm vững một số  nguyên tắc cơ bản trong việc sống chung với người bệnh  ngõ hầu tránh được mặc cảm sợ hãi không đúng khi chăm sóc cháu và cũng  là để ngăn ngừa tránh lây nhiễm cho người khác một khi AIDS đã phát ra . Tôi khuyên ông bà không nên coi cuộc đời cháu đã đã hết, vì nếu có cuộc sống lành mạnh, lạc quan, dinh dưỡng hợp lý, tâm lý thoải mái, thì mang HIV 10 năm , 20 năm và lâu hơn nữa vẫn không có triệu chứng chuyển thành AIDS .”

    Vợ tôi không giấu nổi nỗi vui mừng khi nghe bác sĩ T nói đến đây nên vội ngắt lời:”Quả thật vậy sao thưa bác sĩ ?Thực tế có trường hợp nào như vậy chưa ?”

     Mỉm cười ,bác sĩ T cho biết :” Một cô gái người Mỹ Rebekka Armstrong nhiễm HIV từ năm 1986 tìm đến rượu, ma tuý và từng tự tử trong tâm trạng chán nản tột cùng. Được cứu sống, được khuyên giải, cô quyết định dành những ngày còn lại của đời mình để làm những điều hữu ích cho xã hội và cho những người bị nhiễm HIV.Đển nay 20 năm qua ,cô vẫn sống và được ca tụng là nhà vô địch chống HIV .Tôi còn nghe kể một người nước ngoài đang làm việc trong tổ chức POLICY Việt Nam mang HIV 23 năm rồi vẫn khỏe mạnh bình thường.”

       Trước khi ra về ,hai vợ chồng tôi còn được  bác sĩ T cho địa chỉ của trung tâm tư vấn về HIV/AIDS. Bác sĩ khuyên chúng tôi nên tìm đến vì ở đây có những người hiểu được những khó khǎn của người bệnh  và gia đình .Họ có thể giúp gia đình cách thức chăm sóc cũng như hỗ trợ thuốc men cho người bệnh .Trung tâm có cả những người đang bị nhiễm HIV tình nguyện đến nhà để cùng chia sẻ vui buồn và tương trợ nhau.

       Đã năm năm trôi qua ,giờ đây thằng Bi đang học lớp 9 tại một trường THCS. Nó đã biết mình bị nhiễm HIV như thế nào và tự bao giờ.Chúng tôi đã cho nó hay sự việc từ khi bước lên cấp hai,thời điểm không quá muộn và cũng không quá sớm theo như hướng dẫn của trung tâm tư vấn .Sớm quá nó có thể gặp cản trở từ bạn bè và phụ huynh trong môi trường học tập ở cấp 1 vì chuyện một đứa trẻ bị nhiễm HIV học chung trong lớp chưa dễ dàng được dư luận chấp nhận . Chưa kể nó có thể bị buộc phải thôi học như đã có trường hợp xẩy ra vì ban giám hiệu bị áp lực rất lớn từ phiá hội phụ huynh học sinh .Trễ quá , nó có thể  bị xốc về mặt tâm lý không chịu nổi những nối tuyệt vọng chán sống dễ dẫn đến các hành vi nông nổi như nghiện rượu,hút xì-ke,chích choác hoặc nghiêm trọng hơn chọn cái chết để thoát ra khỏi sự hành hạ của những cơn trầm cảm triền miên .

       Tôi còn nhớ mãi hình ảnh thằng Bi vào buổi chiều cái ngày chúng tôi quyết định thông báo cho nó biết rõ căn bịnh hiểm nghèo mà nó vô tình mắc phải. Những tưởng hôm đó chúng tôi sẽ phải đau lòng khi chứng kiến phản ứng của đứa con.Thế nhưng may mắn biết bao cho vợ chồng tôi vì thằng Bi lại tỏ ra khá bình tĩnh.Thay vì tái mặt sợ hãi và có các hành vi thiếu kiềm chế do tinh thần mau chóng suy sụp như thường thấy ở nhiều người khác,nó ngồi cúi đầu im lặng,đôi mắt buồn dưng dưng dòng lệ .Vợ tôi nhẹ bước đến bên nó bóp mạnh hai bờ vai như muốn tiếp thêm sức cho đứa con .Nó vụt đứng lên choàng hai tay ôm chặt vợ tôi ,đầu gục trên vai nàng rồi nức nở khóc.

       Những ngày sau đó,gia đình tôi tiếp nối cuộc sống như không có điều gì xảy ra.Thằng Bi vẫn đi học bình thường nhưng hàng tuần tôi chở nó đến trung tâm tư vấn về HIV/AIDS vào sáng chủ nhật để các nhân viên nơi đây giúp đỡ nó hiểu đúng về căn bệnh của mình để từ đó có nhận thức đúng đắn trách nhiệm với bản thân ,gia đình và xã hội.

        Có lẽ các cô chú trong trung tâm tư vấn đã làm tốt cho Bi vưọt trên cả kỳ vọng của vợ chồng tôi bởi mỗi ngày đi học về nó tỏ ra thương cha mẹ hơn lúc trước.Điều này biểu hiện qua hành vi tích cực làm việc nhà mỗi khi rảnh rang sách vở.Bất ngờ hơn với tôi khi thấy con mình ngày càng học tập rất tiến bộ và chăm rèn luyện thân thể.Nó tâm sự với mẹ rằng một người nhiễm HIV chỉ có thể sống lâu dài và khoẻ mạnh đòi hỏi phải có nghị lực rất lớn để nhìn thẳng vào tình trạng bệnh tật của mình.Nó hy vọng sau này sẽ noi gương những người đồng cảnh ngộ, ngay cả khi bệnh AIDS đã phát,vẫn cố gắng vượt qua số phận không may để hễ còn sống ngày nào thì phải sống hữu ích với đời.

       Tôi phải cám ơn trời, phật và thượng đế vì thằng Bi con tôi đã có được phẩm chất thật vững vàng như vậy chắc phải nhờ phúc phận, nhờ ơn trên ,bằng không nó đã giống như bao người bất hạnh đi trước ,chỉ suốt ngày ngồi ủ rũ, gặm nhấm nỗi đau của mình thì chắc nó đã không còn sống đến ngày hôm nay.

Không ngủ được

          "Nghe cái nghe của mình, thấy cái thấy của mình, nói cái của chính mình", gọi là Tự Tứ. Không thường hằng Tự Tứ thì một năm ít ra cũng phải được 1 ngày. Tôi cũng k dám nói mình thường hằng Tự Tứ nên chọn Tự Tứ vào tháng 7 và để chắc ăn nên tôi nhập thất. Do đó tháng 7 hàng năm tôi không đi xa cũng như không đi off mà chỉ tiếp bạn bè đến thăm và vài lần cà phê cóc trong xóm.

Sáng nay cà phê với Trung Thu mà giọng hơi khàn. Đùa với TT rằng "lần nào gặp TT cũng giọng hơi khàn, chắc tại hôm qua uống rượu với Lãng Tử Sàigòn và Cướp Biển nhiều quá nên khàn". Thực ra tôi biết mình khàn giọng bởi suốt đêm qua không ngủ được.

         Tôi thường ít ngủ, mỗi đêm chừng 4 hoặc 5 giờ. Do đó, suốt đêm không ngủ được ắt phải có lý do. Một lý do duy nhất là có ai đó trong số người thân của tôi xảy ra chuyện. 10 ngày trước cũng tình trạng này, thì sáng sớm tên đệ tử Phan Quốc Vinh của tôi ở Nha Trang điện thoại báo rằng:

- Con đã nhập bệnh viện ung bướu nè sư phụ ơi 

- Trời, sao vậy?

- Tự nhiên con bị nổi cái hạch ở cổ, bệnh viện ngoài đó chuyển vô đây nhưng từ hôm qua tới giờ còn chưa đến phiên thứ tự khám của con nữa, huhu"...

        Lần này tôi không biết chuyện gì sẽ xảy đến cho ai nên cứ nằm tĩnh tâm đến sáng. Lúc Trung Thu ra về thì đệ tử Thích Nữ Tịnh Duyên điện thoại báo tin thầy Lê Hoàng Chung đang hấp hối. Thế là một người bạn thân hết mực ái mộ tôi vào những ngày ông đã về chiều, một cây đa mẫu mực của xứ Phan thành, một nhạc sĩ giáo viên hiền lành thân thương của trường Phan Bội Châu, một tác giả của những bản nhạc gắn liền từng sự kiện trưởng thành của Phan Thiết... sắp sửa ra đi.

         Hẳn giờ này bài hát "Tình ca Phan Thiết" của bạn tôi vẫn vô tư phát lên trên mỗi chuyến tàu sắp đỗ ga Mường Mán... và tôi, đang trong thất hồi hướng về anh.

   Tôi đến thăm bạn năm 2007, đứng trước ngôi nhà cổ nhất Phan Thiết,

     

         Phan Thiết là nơi các cậu và mẹ ruột tôi định cư thời thơ ấu. Cậu tôi là ông tổ nghề làm chìa khoá Ba Phước, các anh con cậu tôi hiện là chủ tiệm mắt kính Minh Hùng, Minh Nhã, em tôi đang gánh vác hiệu giày Nam Long. Với tôi, Phan Thiết là quê hương thứ 7 sau Quảng Trị (ông ngoại), Huế (bà ngoại), Hà Nội (ông nội), Quảng Nam (bà nội), Cần Thơ (cha mẹ nuôi), và Sàigòn (nơi tôi gần 50 năm sinh sống). Viết về Phan Thiết, Trần Thiện Thanh và Lê Hoàng Chung, tôi có bài thơ đã đăng báo Bình Thuận như sau:

                                      Cố hương

Nàng Tấm xưa

tuy khoác chiếc áo cát vàng óng ánh em vẫn lọ lem

bởi vương nồng mùi cái món thân quen mỗi bữa cơm nghèo không thể nào thiếu được 

cùng vết nứt nẻ khô cằn xứ hoang mạc cô liêu

Yêu em chắc chỉ có chàng say trăng Lầu Ông Hoàng lãng bạt

vài kẻ ôm đàn viết khúc nhạc quê hương

hay người lính xa nhà tương tư biển mặn

và những con người một đời uống nước Mường Giang

Rồi cô tấm đã gặp hoàng tử trong một ngày nhật thực

phố bỗng lên thành

áo lụa kiêu sa

như trong mơ muôn lâu đài hiện lên trên triền cát

Mùi nồng xưa chìm lắng giữa hương hoa

Dẫu em thành hoàng hậu ta vẫn tin em là cô Tấm

thông thái thảo hiền vương giả bao dung

chỉ cần em còn giữ lại một vuông nhà cổ

ta mãi thầm thương gọi…

cố hương!

                                       Thái Thanh Nguyên

GIÀ ƠI ! CHÀO MI !

Phần 1_Thư gửi bạn

H thân mến ,
.. ...Cám ơn bạn đã fw cho tôi "Già ơi ,chào mi",một bài viết rất hay về tuổi già.Thú thật mình phải đọc lần thứ hai mới thấy hết được những cái sâu sắc mà tác giả muốn gửi gấm.Hôm sau còn đang nghiền ngẫm những phương cách vận dụng mà tác giả đề ra trong bài viết thì chợt hay tin Từ Ngọc Nam ,người bạn thời trung học Phan Bội Châu khóa V đã qua đời tại La Gi,Hàm Tân,PhanThiết.

Tôi nhớ lại lần cuối gặp Nam là ngày 4 Tết năm 2010 tại buổi họp mặt cựu học sinh Phan Bội Châu ở nhà hàng Đồi Dương Phan Thiết.Hôm đó tôi thấy sức khỏe Nam còn tốt.Bạn đến từng bàn trò chuyện rất vui vẻ và còn mời mọi người khi nào rảnh rang ghé ra Hàm Tân thăm "Từ gia trang" của mình.Từ lâu tôi nghe nói khi về hưu Nam đã bỏ nhiều tâm sức ra xây dựng khu vườn nhà mình thành một nơi thanh cảnh để mời bạn bè đến thù tạc cùng mình ngâm vịnh thơ vui thú tuổi già.Tiếc rằng tôi chưa có dịp đi thì nay Nam đã không còn nữa.Lúc sinh thời Nam hay làm thơ tặng bè ban cùng khóa với bút danh Từ Nguyên Đạo.Trong số những bài thơ có được của Nam,tôi nhớ nhất mấy câu thơ bạn víết trong bài "Nỗi niềm" :

Mỗi độ năm qua tuổi chất chồng
Cố về gặp lại thỏa lòng mon

Từng năm bạn cũ vơi dần mãi
Vời vợi tiếc thương nặng tấm lòng
Đến lúc chỉ còn một đứa thôi
Bạn bè ngày trước đi cả rồi
Nhớ ngày họp mặt đầu năm mới
Thắp nén hương trầm khóc bạn tôi

.Giờ đây ngồi đọc lại mấy vần thơ của Nam,tôi thấy lòng mình xót xa,cảm hoài...Mới hôm nào, Nam khóc bạn bè đi xa.Còn hôm nay, chúng ta ngậm ngùi tiếc thương Nam.Và thời gian cứ vô tình trôi,tuổi già cứ lặng lẽ đến...không gì cản ngăn ,cũng chừa một ai cả.Đó là quy luât bất di dịch của cuộc sống.

Đôi dòng trên tản mạn về Nam,người bạn Phan Bội Châu đã sớm ra đi.Tôi nhắc đến bởi Nam là người bạn già gần gũi với hai chúng ta và cũng gần gũi với vấn tôi đề cập trong lá thư này.Tôi post bài "Già ơi , chào mi" lên blog để nhiều người khác cùng đọc bởi những điều tác giả viết rất đúng ,rất khoa học và có ích cho những ai muốn tiếp thu chúng.Riêng tôi chỉ muốn chia xẻ với H một số ghi nhận của riêng mình bởi bạn là người có nhã ý fw cho tôi bài này.

Chúng ta ai cũng đã sát ngưỡng 70 nên không thấy dội với những gì tác giả viết thẳng thừng ra.Song theo mình "rằng hay thì thực là hay" nhưng không phải ai cũng làm theo tất tật được bởi khi về già thể chất,phương tiện hoàn cảnh mỗi người mỗi khác.Đúng như tác giả viết, khi còn trẻ "Sống phải có những mục đích đáng đeo đuổi" để phấn đấu làm nên sự nghiệp và lúc về già cũng phải đam mê một vài thứ gì đó,chẳng hạn với người Việt chúng ta thí đó là cây cảnh,chim cá ,văn chương nghệ thuật,công tác xã hội từ thiện...Có thế những năm tháng đời người còn lại sống mới có ý nghĩa.

Tiếc rằng hiện nay trong xã hội chúng ta, số người già còn phải vất vả lo toan về miếng cơm manh áo khá nhiều.Về già mà họ không nguồn an sinh xã hội nào đảm bảo :chẳng lương hưu ,không bảo hiểm y tế.Không đủ sống còn nói chi đến tiền tiết kiệm gửi ngân hàng.Không ít người già lại rơi vào hoàn cảnh không thể nương tựa vào con cái.Thiếu những điều kiện cần và đủ như thế thì làm sao người ta có thể thanh thản tuổi già ?Trong lúc đó thì đủ thứ bệnh tật tuổi già không mời cứ rủ nhau tìm đến.

Điều đáng buồn là không ít những người già chẳng phải lo lắng về phương diện vật chất lại không đam mê gì cả.Thời gian hình như thừa thãi ,vì họ sử dụng phung phí,tùy hứng, nếu không muốn nói là chẳng có kế hoạch gì.Lúc đầu họ hăm hở đi du lịch,đi chơi xa nhiều nơi,kể cả nước ngoài,chủ ý đi cho biết đó đây,cho không thua kém người khác kèm với ăn chơi mặc sức như thể để trả thù đời,để bù vớt cho những thiệt thòi không được hưởng thụ trong quá khứ Sau một thời gian đã chán chê hoặc cạn phương tiện,họ mới chịu dừng và chuyển sang hướng tiêu dao ngày tháng vào bài bạc hoặc nhậu nhẹt lai rai với những người cùng sở thích.Có những người tiêu cực ,họ dành phần lớn thời gian cho việc đọc kinh,đi chùa,đi nhà thờ và hầu hết các lúc rảnh rỗi ở nhà là ngồi dán mắt vào ti vi...

Cũng mừng được biết một số người lớn tuổi tiến bộ hơn đã biết vào mạng để hoà nhập với trào lưu tiến hóa xã hội.Ban đầu ,họ vô internet chỉ cốt để đọc báo . Dần dà họ thấy được nhiều lợi ích của internet thay vì đứng ngoài nhìn với thành kiến "internet làm hư hỏng con trẻ,internet kích động các hành vi bản năng dẫn đến tội ác trong xã hội..."Tôi còn nhớ trên một tờ báo mạng,một bác lớn tuổi phát biểu sau khi ngộ ra lợi ích của internet:"Mỗi khi đọc các website hay tôi đều lưu lại và giới thiệu mọi người trong nhà cùng xem.Kiến thức trên mạng quả là bao la và dễ hiểu tại sao người ta có thể ngồi hàng giờ trên máy tính."

Hãy khoan nói đến những lợi ích to lớn của Internet như khám phá thế giới ,học Anh văn ,chữa bệnh tại nhà,mua hàng trực tuyến,tìm đường đi,liên lạc trực tiếo với bạn bè ở nước ngoài ...Theo tôi cái lợi thiết thực trước mắt là vào internet mình được đọc báo thoải mái cả mấy chục tờ báo in,báo điện tử trong nước,kể cả báo nước ngoài không tốn tiền mà tin tức cập nhật rất nhanh thay vì phải chờ đến sáng hôm sau mua báo mới đọc được .

Về già,theo ý tôi,nếu không giúp ích gì cho gia đình,cho xã hội thì chúng ta đừng làm khổ những người chung quanh.Lý do là người già vui,người thân cũng vui. Người già buồn,người thân cũng âu lo.Vậy sao mỗi người già không tự tìm cho mình một hoặc vài niềm vui thích hợp nào mà đam mê cho khuây khỏa để mọi người thân trong nhà cùng vui theo? Khi người ta vui thì bệnh tật bị đẩy lùi ,bệnh nặng trở thành nhẹ và bệnh nhẹ sẽ lướt qua mau chóng

Chốt lại những ý trên và cũng để kết cho lá thư này,mình xin được mượn lời tác giả Chu Dung Cơ trong bài "Tâm sự tuổi già":"Tập cho mình nhiều đam mê, vui với chúng không biết mệt mỏi, tự tìm niềm vui. Tốt bụng với mọi người, vui vì làm việc thiện, lấy việc giúp người làm niềm vui...Nếu bạn đã cố hết sức, mà vẫn không thay đổi tình trạng không hài lòng thì mặc kệ nó. Đó cũng là một sự giải thoát."

Thân ái

.....................................................******.........................................................

Phần 2.Nguyên tác "Già ơi!Chào mi!"
(Bài của tác giả Nguyễn Văn Sở do bạn H forward)

       Anh em chúng ta người trước kẻ sau ai rồi cũng già. Làm sao tránh được ! Đã có "sinh" là có "lão". Một giai đoạn tất yếu của cuộc sống. Nếu ngày đầu tiên mình sinh ra mà đã biết nghe, biết nói, nếu có ai bảo rằng mỗi ngày mình lớn lên là một ngày mình sẽ già đi, và tiến dần về cõi chết, chắc chắn là mình đã không tin. Tại sao lại bi quan vậy ?
Nói chi chuyện giả tưởng nghe như lối đặt câu với mệnh đề giả định trong một lớp học ngoại ngữ, ngay trong những giai đoạn trưởng thành từ thuở niên thiếu cho đến khi lăn lóc vào đời, có mấy ai ngừng lại vì những bận tâm liên quan đến lão suy hay lão hoá, trừ những thiền sư hay những chú tiểu trong chùa. Giòng sống cứ thế mà cuốn trôi đi, mỗi kiếp nhân sinh như một chiếc lá giữa giòng, trôi từ đầu nguồn ra sông,ra biển. Đâu có như con cá hồi (salmon) sau năm năm ở biển lại quay ngược trở về nguồn để sinh, để chết !      Trong lớp sinh lý học phổ thông, học sinh trung học đã được biết về tiến trình già-chết của các tế bào trên thân thể con người. Từng giây, từng phút. Nhưng biết để mà biết. Đó chỉ là chuyện tăng trưởng và đào thải trong thân thể con người ! Hay trong lớp siêu hình học nhập môn, khi nêu lên những vấn nạn về cuộc sống như "Ta là ai ?", "Ta từ đâu tới ?" hay "Ta sẽ đi về đâu ?", thì cũng chỉ là để đáp ứng một nhu cầu giới hạn nhất định trong phạm vi lớp học. Rời khỏi trường rồi, còn mấy ai nhớ những buổi hăng say thảo luận về các vấn đề triết lý trừu tượng ngày xưa ? Còn bao nhiêu chuyện quan trọng,bức bách hơn. Chuyện bây giờ lo đã muốn bức hơi, đa mang chi chuyện của ngày mai, chưa tới.Nhưng cái già nó vẫn tới và tới với mình chầm chậm, từ từ.Nhiều khi nó đến rồi mà mình vẫn chưa hay. Sở dĩ như vậy là vì hình như ai cũng phải qua một giai đoạn tự phủ nhận (self-denial) trước khi chịu nhận là mình bắt đầu già. Giai đoạn này dài ngắn còn tùy ở cá tánh và hoàn cảnh của mỗi người. Thật sự ra phải nói là cũng có người tuy tuổi đời còn thấp, nhưng trong cách suy nghĩ hay ứng xử xem ra thì đã có những phản ánh tiêu biểu của người già như phản ứng chậm chạp,nói năng lẩm cẩm, xoay trở vụng về, để đâu quên đó, còn đi lại thì như là người chỉ còn nửa bầu sinh khí. Lại cũng có người tuy tuổi tác đã cao nhưng lúc nào cũng mau mắn, nhanh nhẹn, nói năng mạch lạc,lớp lang, đầu óc minh mẫn, sáng suốt, ưa thích những sinh hoạt ngoài trời như tắm biển, chơi thể thao, sẵn sàng tham gia các buổi họp mặt với bạn bè, không quá ngần ngại, đắn đo trước những chuyến đi xa, bao giờ cũng sốt sắng, vui vẻ, lạc quan, biết sống trọn vẹn với cái bây giờ thay vì bận bịu, lo toan về cái tương lai, chưa tới.
Trong phạm vi bài này tôi không muốn kể lại đây những nhận định của các nhà chuyên môn về tuổi già và người già khi họ giải thích "thế nào là già" hoặc "tại sao ta già". Tôi chỉ muốn chia xẻ một số ghi nhận của chính bản thân mình, một người cũng đã quá cái ngưỡng 60,về những biến đổi tâm sinh lý trong con người mình cũng như về những khó khăn khi đối phó với những dấu hiệu biến đổi đó trước khi chấp nhận "chung sống hòa bình" với nó.Do đó mà có cái tựa đề như trên là"Già Ơi, Chào Mi !"
           Tục ngữ Anh có câu "A man is as old as he feels, and a woman as old as she looks", nghĩa là cái già của đàn ông tùy thuộc vào cảm nghĩ của chính anh ta. Nếu anh ta vẫn cảm thấy mình trẻ trung,khỏe mạnh, thì tuổi tác có quan hệ gì đâu. Cũng như đối với người đàn bà,nếu dung nhan vẫn tươi tắn, mặn mà thì già trẻ cũng thế thôi, nhắc đến làm chi.Tựu trung già hay không là tùy ở cái đầu của mình. Bởi thế tôi rất tâm đắc với câu trích dẫn (không có ghi rõ tác giả) sau đây trong tập sách "Già ơi ! Chào bạn !" của BS Đỗ Hồng Ngọc mà Anh Hà Quí Phú, một bạn đồng nghiệp cũ cùng tuổi ở Đà Nẳng, vừa gởi cho: "Age is mostly a matter of the mind ! If you don't mind, it doesn't matter"(Tuổi tác là chuyện cái tâm, nếu ta không thèm quan tâm, chả có vấn đề tuổi tác !) Nếu mình ngồi lại với nhau và hỏi nhau "Bạn thấy mình già từ lúc nào ?" thì chắc chắn là mỗi người sẽ trả lời một cách, không ai giống ai.Nói như một người bạn của tôi, anh Tôn Thất Khoát : "Nếu ra bãi biển Santa Monica hay Malibu mà tình cờ được xem một màn quay"Baywatch" với những nữ tài tử trẻ trung, hấp dẫn trong show này diễn xuất bằng xương bằng thịt ngay trước mắt mình, nhởn nhơ, khêu gợi, mà trong lòng vẫn thấy dửng dưng, nguội lạnh thì phải nhận là mình đã già." Tếu, nhưng không phải là hoàn toàn sai. Khi chất testosterone trong cơ thể mình đã càng ngày càng khô cạn thì phản ứng như vậy, đâu có gì là khó hiểu ! Thật sự ra đối với các nhà khoa học thì dấu hiệu sinh lý của tuổi già đã được nghiên cứu từ lâu. Đại loại, nếu bỏ qua các giai đoạn chuyển tiếp từ tuổi 20 đến tuổi 60 mà chỉ so sánh một người đã quá 60 với thời anh mới 20 tuổi, thì theo Curtis Pesman,tác giả cuốn "How a Man Ages," ta có thể ghi nhận những thay đổi như sau:
-Da mỏng hơn và chùng xuống, độ co giản của da càng ngày càng giảm sút,và qua nhiều năm tháng biểu lộ vui, buồn, sướng, khổ,những nét nhăn trên mặt đã hằn sâu và lớn.
-Tóc bạc, thưa, và nhẹ hơn, đường kính của tóc chỉ còn 86 microns (1 phần triệu của 1m) so với 101 microns hồi 20 tuổi.
-Hai tròng mắt bị co lại, mức độ ánh sáng vào đến võng mạc giảm đi,khó phân biệt được sự vật trong tối, do đó mà khi đọc cần phải có ánh sáng đủ.
-Tai không còn nghe được tiếng động trên tầm 10,000 hertz, như tiếnghót của chim, vì chức năng chuyển thể độ rung từ tai ngoài vào tai trong đã suy thoái.
-Men răng càng ngày càng mòn dần vì quá trình nhai, nghiến, trong khi đó lợi răng co rút lại, làm lộ rõ khoảng trống giữa các chân răng.
-Xương mất dần calcium, trở nên xốp, dòn, dễ gãy, lớp sụn ở các đầu khớp không còn nguyên vẹn, chất nhờn giữa các khớp khô đi, sinh ra di chuyển chậm, khó khăn.
-Tim không còn bơm đủ máu ra khắp châu thân, một phần do cholesterol đóng dày trên thành động mạch làm tim phải hoạt động nhiều hơn mới bơm được máu đi.
-Các cơ bắp làm cho phổi hoạt động bình thường suy yếu dần, độ co giản của lồng ngực yếu đi, làm cho lượng dưỡng khí hít vào chỉ còn bằng một nửa thời 20 tuổi.
-Trọng lượng của thận giảm từ 20% đến 30%,sức lọc chất thải của thận chỉ bằng nửa hồi trẻ, và sức chứa của bọng đái cũng chỉ còn chừng một nửa (8 fluid ounces, khoảng non 230cl).
Với năm tháng qua đi, khối não cũng rút nhỏ lại và giảm trọng lượng, hàng tỷ tế bào não bị mất đi, trí nhớ bị giảm sút.
       Những thay đổi trên thì ít nhiều ai cũng nhìn thấy, nhất là nơi người khác.Với tôi, đèn đỏ đầu tiên báo động tiến trình lão suy đã bắt đầu là cách đây 7 năm, lúc tôi phải vào Bệnh viện Hoag ở Newport Beach để mổ tim và thay van (mitral valve). Trước khi vào phòng mổ tôi cũng đã cố tìm đủ mọi lý do để tự thuyết phục cho quyết định của mình, mà lý do nặng ký nhất vẫn là "wear and tear." Có tốt đến đâu mà dùng lâu ngày cũng phải mòn, phải rách. Cũng như chạy xe thì đến lúc cũng phải thay 4 vỏ xe. Cũng như cái máy giặt trong nhà,cái lò trong bếp, hay cái bóng đèn trên trần. Sử dụng cẩn thận đến đâu đi nữa thì đến lúc hỏng cũng phải thay. Nhưng thay van là để được sinh hoạt bình thường trở lại, đâu có nghĩ là cơ thể mình đã bắt đầu già !
Rồi 3 năm sau khi mổ, theo khuyến cáo của những người có thẩm quyền, tôi lại phải ngưng chơi tennis, một thú tiêu khiển cuối tuần mà bao nhiêu năm ròng tôi thích thú đeo đuổi với tất cả hăng say,nhiệt tình. Lý do là chứng đau nhức phần lưng dưới (lower back) cứ dai dẳng, không dứt. Bản án thứ hai: Sau khi xem hình quang tuyến chụp phần lưng dưới, bác sĩ phán là tuy chưa trầm trọng nhưng đã có dấu hiệu suy thoái giữa các khớp xương L2-L3, L3-L4, và L4-L5 là các khớp xương ở phần lưng dưới, nghĩa là chất nhờn đã khô đi, lớp sụn bao quanh các khớp đã mòn (Multilevel Degenerative Disease), khoảng cách giữa các đốt xương sống ở vùng này đã rút ngắn lại, và các ngạnh của khớp xương đã bắt đầu nhô ra (Multilevel Spondylosis). Tóm lại đây là dấu hiệu của bệnh lão suy. Nhưng nói là "bệnh" thì nghe ghê quá ! Làm sao tuổi mình mà gọi là già !
      Tuy nhiên với bản án khắc nghiệt đó tôi bắt đầu âm thầm tìm cách cưỡng chống lại, ít nữa là cũng để "trì hoãn chiến". Theo các bác sĩ tây y thì không có thuốc chữa. Có loại thuốc với hỗn hợp của hai chất glucosamine và chondroitin được quảng cáo ầm ĩ là có thể làm giảm đau ở các khớp thì Cơ quan Quản trị Thực và Dược Phẩm (U.S. Food & Drug Administration) lại chưa chuẩn nhận là có giá trị lâm sàng.Đồng thời nó cũng có thể có phản ứng nghịch đối với các loại thuốc làm loãng máu. Chất nhờn giúp các khớp chuyển động dễ dàng, tự nhiên, là của "trời cho", đến một tuổi nào đó sẽ khô dần đi, không có thần dược nào có thể tái tạo nó lại được. Nhưng các bác sĩ đông y lại quả quyết là được. Đau ở lưng là do gan nóng, hoặc thận suy. Nếu kiên nhẫn uống theo toa của các vị này bảo đảm sẽ lành. Thế là lại âm thầm đi bổ thuốc, nghe thầy nào hay, dù xa đâu cũng tìm đến, thuốc sắc (ba, bốn chén còn một), thuốc tể, thuốc ngâm rượu. Thử hết, xem có kết quả gì không. Nhưng cái đau âm ĩ vẫn còn ! Cái khó đối với tôi còn ngặt nghèo hơn so với những anh em khác cùng bịnh trạng là tuy đau nhưng không thể dùng các loại thuốc giảm đau hiện có vì sợ phản ứng nghịch với loại thuốc làm loãng máu (Coumadin) mà tôi vẫn phải uống hằng ngày sau khi thay "van nhân tạo" bằng kim loại.
     Song song với những cố gắng chữa trị bằng thuốc, tôi còn tìm cách thăm dò, luyện tập theo nhiều phương pháp khác nhau, mỗi cách đều có một mức độ công hiệu nhất định, do bằng hữu hoặc các anh chị sinh viên đã từng có thời học ngoại ngữ với tôi biết tôi đau nên đề nghị luyện tập thử. Cũng xin kể ra đây những môn tôi đã có tập qua để có anh em nào đồng bệnh cùng trao đổi kinh nghiệm cho vui:
-Yoga (Hatha Yoga và Pitales Yoga) tại các trung tâm 20-Hour Fitness. Khí công Thiếu Lâm Tự, theo cách hướng dẫn của tác giả Wong Kiew Kit trong cuốn Chi Kung for Health and Vitality.
-Phương pháp thở sâu, chậm, nhẹ, và đều trong cuốn Wujishi Breathing
Exercise của tác giả Men Den.
-Phương pháp Đạt Ma Dịch Cân Kinh.
-Phương pháp Thiền Vô Cực do Thầy Tôn Thất Hanh, nguyên giáo sư Quốc Học, Huế, giới thiệu.
-Phương pháp Hồi Xuân gồm năm thế tập của các tu sĩ Tây Tạng do Peter Kelder thuật lại trong cuốn Ancient Secret of the Fountain of Youth.Thái Cực Quyền.
          Tôi đã tập qua các phương pháp được giới thiệu cũng như một số phương pháp khác do các bạn thân quen vốn là võ sư chỉ giáo mà tôi không tiện kể hết ra đây, mỗi môn tôi tập một thời gian để tìm xem phương pháp nào phù hợp cũng như thuận tiện và công hiệu với mình nhất. Mấy năm gần nay tôi cố gắng đều đặn tọa thiền mỗi buổi sáng (theo Sổ tức quán) và tập Thái Cực Quyền là chính. Và đã thấy có phần nào giảm đau, không gay gắt như những năm trước đây.
         Điều đáng nói không phải là chuyện phải kiên trì tập luyện, vì đây là nhu cầu sinh tử, mà chính là mình phải trực diện với thực trạng của thân thể mình, coi lão hóa là một phần của tiến trìnhtất yếu, tự nhiên, không có gì phải quá lo âu, sợ hãi. Và như đã nói ở trên, biết nó làm khổ mình, nhưng vẫn phải làm lành với nó, chung sống hòa bình với nó, thực tế khắc chế nó được đến đâu hay đến đó, không nôn nóng, hối hả, không trông chờ phép lạ mà mình biết ở tuổi này khó còn có thể xảy ra.
         Gần đây tôi lại tình cờ đọc được bài "Tính Tuổi Theo Lối Mới" (Calculate Your Age in Neo-Years) trên trang nhà của Giáo sư Tiến sĩ Davis Demko có liên quan đến cách suy nghĩ về tuổi già. Theo ông,75% tiến trình lão hóa của con người có thể điều chế được do tác động của sáu yếu tố sau đây:
-Khắc chế yếu tố di truyền. Dĩ nhiên yếu tố di truyền tạo cho mỗi con người một tình trạng có thể bị mắc những bệnh mà cha mẹ người đó đã từng bị, nhưng những phương pháp phòng ngừa và bảo vệ sức khỏe hiện đại, nếu áp dụng đúng mức, có thể làm giảm đi rất nhiều tính đe dọa của yếu tố này.
-Tập thể dục, thể thao. Rất nhiều các chứng đau nhức phát sinh do thiếu hoạt động. Nếu luyện tập thường xuyên thì hệ thống tim mạch sẽ được bảo toàn, xương và bắp thịt sẽ rắn chắc, khỏe, và sự phối hợp chân tay sẽ nhịp nhàng, hữu hiệu.
-Tinh thần luôn được kích thích. Những người tưổi cao mà vẫn có những sinh hoạt tinh thần đều đặn và đầu óc luôn luôn được kích thích, suy nghĩ, tìm tòi như đọc sách, học ngoại ngữ, chơi ô chữ, hay tham gia vào các cuộc thảo luận hứng thú sẽ giữ được tinh thần minh mẫn, tỉnh táo lâu dài.
-Có tập quán dinh dưỡng tốt. Cách tốt nhất để chống lại già trước tuổi hay bệnh tật. Thức ăn là năng lượng. Phải tìm hiểu những phương cách dinh dưỡng lành mạnh, cũng như những sinh tố hay khoáng chất mà cơ thể mình cần.

- Sống có ý nghĩa. Sống phải có những mục đích đáng đeo đuổi.Ý thức rõ mục đích công việc mình đang làm dễ gây cho mình cảm hứng, giúp mình tập trung, chú ý, tránh được buồn nản, bẳn gắt, và kết quả tích cực sẽ nâng cao giá trị của chính mình.
-Biết phòng ngừa bệnh tật. Đây là yếu tố quan trọng có giá trị điều chế tiến trình lão hóa. Cần khám tổng quát thường xuyên để kịp ngăn chận các bệnh hiểm nghèo. Đừng bao giờ nghĩ là các chứng đau nhức hành hạ mình chỉ là hậu quả của tuổi già.
         Sau khi phân tích các yếu tố nói trên, Giáo sư Demko đề nghị một lối tính tuổi mới mà ông cho là chính xác hơn. Ông đặt tên cho công thức tính tuổi của ông là: DNA-Plus. DNA là viết tắt của Demko's Neo Age, Plus ngụ ý là già với những đặc tính tích cực. Công thức DNA-Plus tính trung bình của 4 lọai tuổi:
-Tuổi thời gian, tính theo số năm đã sống.
-Tuổi thể chất, tính theo tình trạng sức khỏe.
-Tuổi xã hội, tính theo mức độ sinh hoạt hằng ngày trong việc làm, đời sống gia đình, giải trí, hay các công tác thiện nguyện.
-Tuổi tâm lý, tính theo khả năng đối phó với khủng hoảng, mâu thuẫn,sự căng thẳng trong đời sống, hay thích ứng với mọi sự thay đổi bất ngờ.-Nếu áp dụng công thức này cho một người đã sống đến 80 năm (tuổi thời gian), có tình trạng sức khỏe của một người sống 70 năm (tuổi thể chất), có mức độ hoạt động của một người sống 60 năm (tuổi xã hội), và có khả năng ứng phó của một người mới sống 50 năm (tuổi tâm lý), thì tuổi trung bình của người này sẽ là (80+70+60+50) : 4 = 65 tuổi (Neo Years), nghĩa là tuổi chính xác của người này chỉ mới 65 chứ không phải là 80 theo cách suy nghĩ thông thường.

        Bởi vậy cho nên, các Anh các Chị ơi, hãy mỉm cười như tôi mỗi buổi sáng khi thức dậy và bắt đầu ngày mới với một nụ cười: Già ơi, Chào mi! Vâng, đúng vậy. Tuổi già đã đến với tôi, và tôi đã làm thân với nó. Vì tò mò, tôi cũng đã tính tuổi tôi theo công thức DNA-Plus của Giáo sư Demko. Bây giờ đến lượt anh và chị. Anh, chị thử tính xem mình bao nhiêu tuổi ?
                                                *****

Những cây cột làm mất mỹ quan đường phố

Trên một số con đường trong thành phố HCM,người qua lại thỉnh thoảng bắt gặp những cây cột màu xanh chơ vơ lẻ loi bên lề đường .Khách du lịch hay người ở tỉnh mới đến có thể không biết vì sao có những cây cột lạc lõng , mất mỹ quan đó ,vì sao chúng tồn tại rất lâu làm chướng mắt mọi người mà chẳng có ai liên đới trách nhiệm chịu để mắt đến ?
Song những người sống ở Sài Gòn lâu năm thì rõ lắm lý lịch của chúng.Đó là các trạm điện thoại thẻ công cộng đang bị “bỏ quên” sau những năm tháng vàng son của thập niên 1997-2007.Khi mà điện thoại đi động ngày càng được đông đảo “thượng đế” ưa chuộng thì dịch vụ điện thoại thẻ không còn hấp dẫn và dần dà nó bị đào thải theo thời gian .Rất nhiều trạm điện thoại thẻ lâu ngày không người sử dụng cũng như không được bảo dưỡng nên bị hư hỏng nặng.Tại nơi đông người ,chúng trở thành chỗ chứa đồ của chú sửa xe, chỗ chứa hàng của bà bán quán bên đường và đôi khi nơi vứt bỏ những gì còn lại qua đêm của dân xì ke ma túy.Tại chỗ vắng vẻ, chúng bị kẻ bụi đời tháo gỡ các bộ phận đem bán ve chai.Và những cây cột màu xanh bơ vơ trong thành phố hiện nay là “di chỉ” của các trạm điện thoại thẻ công cộng vang bóng một thời.

Lạ làm sao tập đoàn Bưu chính viễn thông Việt Nam (BCVTVN ),cơ quan chủ quản,đã không mảy may có một động thái nào trước việc những trạm điện thoại thẻ bỏ quên của mình đang bị xã hội ca thán làm mất mỹ quan nơi công cộng.Ba tấm ảnh minh họa trong bài viết này chỉ là những biến dạng qua thời gian của trạm điện thọai thẻ trên lề đường Thành Thái quận 10 ( gần lối vào BV 115).Năm 2009, trạm điện thoại thẻ này còn nguyên vẹn nhưng đã từ rất lâu chẳng còn ai dùng nữa.Nó được ông lão bán báo sử dụng làm chỗ để báo và đồ lặt vặt .Năm 2010 , trạm điện thoại thẻ này bị người ta lén lấy đi vào ban đêm tất cả những gì có thể tháo được.Từng bộ phận cứ vơi dần đi và đến đầu năm 2011,trạm điện thoại thẻ chỉ còn sót lại có mỗi cây trụ trơ trụi bên đường .Một lần ghé lại nơi đây,ông lão bán báo than với tôi :" Có cái trạm điện thoại thẻ này tôi đỡ lắm chú ơi !Trước đây nhìn nó từ xa người ta đã biết vị trí tôi ngồi để ghé vào mua báo.Trời mưa nó làm chỗ trú cho tôi và báo không bị ướt.Bây giờ còn mỗi cây trụ ..."

Lẽ ra nếu có tinh thần trách nhiệm thì tập đoàn BCVTVN đã phải mau chóng tháo dỡ các trạm điện thoại thẻ không còn sử dụng đó bởi việc làm này không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm mà còn góp phần xây dựng thành phố văn minh sạch đẹp như chủ trương mà UBNDTP đề ra từ mấy năm trước .Tiếc thay cái chương trình hành động ra quân chấn chỉnh trật tự, vệ sinh đô thị, mỹ quan đường phố được tiến hành liên tục mấy năm nay rồi nhưng chưa có giải pháp hữu hiệu để duy trì những kết quả đạt được. Nguyên nhân là do hạ tầng kỹ thuật đô thị tuy được tập trung đầu tư nhưng chưa đáp ứng yêu cầu và tốc độ phát triển kinh tế-xã hội.Ý thức bảo vệ môi trường trong xã hội chưa cao, văn hóa giao thông chưa có chuyển biến tích cực.Và quan trọng hơn cả ,ngay chính một vài cơ quan nhà nước ,như cơ quan chủ quản của các trạm điện thoại thẻ vừa đề cập trên chẳng hạn,còn chưa vào cuộc thì còn nói chi đến nhận thức của cộng đồng xã hội.