VỀ THĂM HUẾ

 Lời người post :

        Bài viết ghi lại những cảm xúc suy nghĩ của Trần Tăng Quý (nhà giáo hưu trí) trong chuyến về thăm cố đô Huế .Đây không phải là một bài viết hoàn chỉnh mà chỉ là những đoạn trích ghép nối từ những lá thư TTQ gửi cho bạn bè cùng người thân.Tuy vậy các bạn cũng có thể cảm nhận được ở bài này những rung động chân thành của tác giả khi đặt chân đến Huế, cũng là quê ngoại của mình.Với những hình ảnh thật đẹp kèm theo,vẻ mộng mơ cổ kính xứ Huế ngày xưa sẽ đi vào lòng bạn dẫu chưa một lần đặt chân đến Huế.

                                                               *****

          Năm ngoái,tôi ra thăm Huế 10 ngày vì hai lẽ : đó là quê vợ và lời rủ rê của anh Ngọ,một ông bạn giáo già gốc Huế tình nguyện dẫn đường. Những lần trước tôi ra Huế theo đoàn du lịch nên cũng chỉ đến thăm các lăng tẩm đền đài,chưa được đi nhiều nơi thậm chí nhà vợ mình ở đâu cũng không biết.

         Cuộc hành trình trên chiếc tàu hoả khởi hành từ Ga Hoà Hưng lúc 15h30 ngày 4/7/2011, đến Huế vào khoảng 14h trưa hôm sau.

          Đi tàu hoả hạng bình dân cũng có cái thú là được ra ngoài khoang để hút thuốc và chụp hình,chứ thật ra cũng hơi khó chịu vì nó cứ xập xà xập xình,nghiêng qua nghiêng lại.Đến cữ ăn sáng,trưa chiều tối không phải xuống căn tin xa xôi mà ngồi tại chỗ đã có nhân viên cung ứng dịch vụ đến mời chào đủ món cơm cháo, mì,hột gà luộc,trái cây,cafe nước ngọt đầy đủ chỉ có cái hơi đắt nên hạng người ít tiền thường phải mang theo từ nhà đồ ăn thức uống hoặc tranh thủ xuông các ga có nhận khách, xe lửa phải chờ lâu mà tranh thủ ăn vội đĩa cơm hoặc mua vài quả bắp,ít nước đá mà dùng qua đường.Đên khuya mới thật là kinh khủng : những người mua vé súp cứ lăn đùng ra sàn xe mà ngủ.Họ chui cả vào gầm ghế ngồi của mình mà nằm hàng hàng lớp lớp như các con cá mắm khiến mình không tài nào chợp mắt được vì mình không thể để chân xuống sàn được nữa.Có lúc tức quá mình để luôn chân lên bụng họ nhưng họ vẫn ngủ yên như chưa từng được ngủ. Quá ngại mình lại bỏ ra ngoài khoang hút thuốc rồi ngắm nhìn màn đêm tĩnh mịch trôi qua vun vút trong tiếng xập xình đều đặn.

        Cái lão Ngọ nhà mình tuy già yếu như Somali nhưng vẫn cứ thích đi tàu hoả không chẳng vì nó an toàn hơn ôtô giường nằm mà nó tiện cho việc đi toilet và hút thuôc.Hơn nữa tiền vé của lão được bớt 10% vì trên 60 tuổi.Nhưng thôi cũng phải cám ơn anh Ngọ đã cho mình có cái cảm giác đầu tiên về đi xe lửa xuyên việt,và hơn cả là những bức ảnh dọc đường gió bụi.Mà cũng phải cảm ơn con Sony Ericsson nhà mình đã đột xuất cho ra những bức ảnh đẹp thần kỳ.

       Chúng tôi đón taxi về nhà anh Ngọ, Ngay buổi chiều,chúng tôi vội đi thăm nhà ông ngoại vợ tôi gần đó,thăm viếng các nhà hàng xóm và các truòng học trong khu vực Gia Hội.

              Về thăm Huế những lần trước đây mình đi theo đoàn của trường, tuân thủ một hành trình . . .lướt qua và để lại những nuối tiếc trong lòng.Nhưng đó lại là phong cách thời thượng của các công ty du lịch,vả chăng người đi chơi cũng mấy ai có thói quen nghiên cứu,tìm tòi ?! Về thăm Huế lần này mình để tâm hơn về đời sống Huế và những gì Huế đã chưa được khám phá hoặc chưa được khai thác du lịch nhiều.Tuy nhiên mình cứ đắn đo mãi,nếu nói sâu về Huế thì cái mặt nổi của Huế chẳng ai quan tâm đã thay đổi được đến đâu ? Lại có khi người xem trách mình cạn nghĩ, vùng trời trước mặt còn chưa biết thì cần biết chi những nẻo xa xôi ?

          Thú thật là mình ra Huế thăm quê vợ giờ đây chỉ còn là lần theo dấu xưa của gia đình đã một thời sống ở đấy để lại.Cả gia đình bên vợ mình đã vào SG định cư từ giữa thập niên 60 khi chiến cuộc lan rộng chỉ còn mỗi Bà Cô là Sư Bà Từ Nhơn,quý danh Nguyễn Khoa Diệu Tuyền,em ruột của ông ngoại còn ở lại Huế.Bà đi tu từ năm lên tám tại nhà từ đường dòng họ Nguyển Khoa ở thôn Tây Thượng,sau 75 cải gia vi tự với tự hiệu là Tịnh Nghiêm Ni Tự do bà trụ trì. Bà cũng đã mất cách đây không bao lâu tại chùa thọ gần trăm tuổi, tháp đặt trong chùa.Còn nhớ năm 1999, mình ra thăm Bà tuy đả 92 nhưng vẫn còn khoẻ,ân cần hỏi thăm các cháu làm ăn sinh sống ra sao ?.Đến năm 2000 mình ra Bắc ghé vào Huế thăm Bà thì Bà đã bị loà và chỉ sống thêm vài năm nữa là viên tịch.

          Chuyện kể lại Bà và người anh ruột (tức ông ngoại mình là Nguyễn Khoa Lan)  mồ côi cha từ bé,nên rất thương yêu bảo bọc nhau mà sống.Ông ngoại mình đã cố công học hành sau đỗ đạt kỹ sư Công chánh, đã tham gia xây dựng biết bao công trình đường xá,cầu cống,đình chùa miếu tự ở miền Trung trong đó nổi  tiếng là con đường 9 Nam Lào nên rất được người dân thương yêu kính trọng.Chính ông đã định tâm cho người em gái của mình coi sóc ngôi từ đường Nguyễn Khoa sau cải thành chùa liền với chùa Ba La Mật (Nam) và Tịnh Nghiêm (Nữ) nằm cuối đường về thôn Vỹ Dạ.

           Hôm mình ghé thăm chùa Tịnh Nghiêm may mắn đúng vào ngày giỗ hiệp kỵ nên được mời ăn chay một bữa ngon lành 

           Do công việc đường xá lao nhọc bao năm,ông Ngoại vợ mình đã mất vì bạo bệnh năm 1968 và được táng tại chùa Bảo Quốc,cũng là một chùa Tổ .Chùa này nằm trên đường lên đàn Nam Giao,Núi Ngự Bình là một chùa cổ mình không biết thành lập chính xác tự năm nào ( cuồi thế kỷ 17 ?), chỉ biết trên đó có trường Phật học dành cho các tăng ni khắp nơi đến tu tập.

             Chùa Bảo Quốc tọa lạc ở đường Báo Quốc, thuộc phường Phường Đúc, thành phố Huế, chùa Báo Quốc ban đầu có tên là Hàm Long Thiên Thọ Tự, do Thiền sư Giác Phong dựng vào cuối thế kỷ XVII, đời Chúa Nguyễn Phúc Tần. Đến năm 1747, Chúa Nguyễn Phúc Khoát ban cho chùa tấm biển "Sắc Tứ Báo Quốc Tự" có ghi dòng chữ: "Quốc Vương Từ Tế đạo nhân ngự đề". Tương truyền Chùa Bảo Quốc có một giếng nước Long mạch chỉ dùng cho các Vua Chúa :"Giếng Hàm Long (tên chữ là Hàm Long Tĩnh), theo bia “Hàm Long Tỉnh” thì Giếng Hàm Long nằm ngay dưới chân đồi Hàm Long xuất hiện cùng thời với Hoà thượng Giác Phong khai sơn (khoảng năm 1674). Giếng có một mạch nước theo lỗ đá phun ra như vòi rồng, có nước trong, thơm và ngọt. Nước giếng này sau đó được tiến dâng lên các Chúa, còn người dân thì tuyệt đối không được phép dùng, từ đó nó trở thành một giếng thiêng, giếng cấm: cho nên mới có câu ca dao:

                                          Nước giếng Hàm Long đã trong lại ngọt;
                                          Em thương anh rầy có Bụt chứng tri

Hoặc là :
                                        Chùa Hàm Long thơm trong giếng cấm,
                                        Diêm tiêu nào ngăn được nước trong." 

            ( Theo TTVH Phật Giáo Liễu Quán :http://www.lieuquanhue.vn/index.php/7/29/3117.html)

           Ấy là mình cố nói cho ngọn ngành để dẫn dắt các bạn đi thăm Huế có cái nhìn sâu hơn về Phật Giáo ở Huế,không chỉ có mỗi cái chùa Thiên Mụ cổ kính lâu nay cứ đi du lịch Huế lần nào cũng tới riết rồi nhàm chán lắm ru !

.............................

       Bởi thế mình cũng đành post cho các bạn xem những tấm ảnh Huế mình chụp trong Đại Nội và hai lăng mộ tiêu biểu của các vua triều Nguyễn nổi tiếng đẹp và kỳ công gần đây.Cảm nhận của mình là Huế cũng đang cố sức phục dựng lại quần thể di tích cố đô Huế một thời tan hoang vì chiến tranh khốc liệt,kể cả tranh thủ viện trợ ODA của Nhật để khôi phục lại Tử Cấm Thành đã thành bình địa bỏ phế lâu nay.

         Xem các cảnh trí này mới thấy các vua triều Nguyễn ngày xưa cũng rất chú ý đến khoa địa lý,phong thuỷ,khoa mộc xây dựng cung đình, quan tâm phát triển văn hoá nghệ thuật,nhất là nghệ nhân ngành điêu khắc tạc tượng,mỹ nghệ,cung phi mỹ nữ,ca nhạc cung đình . . .Cũng nhờ sự quan tâm này mà các ngành nghề trên phát triển thành kỹ xảo trong một thời gian dài hằng trăm năm, đến bây giờ lại phát vì phục dựng phục chế bảo tồn !

          Công lao to lớn của các vị vua là giải quyết được công ăn việc làm cho dân phu nghèo đói,nhưng chúng ta cũng không quên vụ nổi loạn "Chày vôi" năm 1866 : một đám binh lính và dân công vì đói và phải làm cật lực cho việc xây lăng Tự Đức mau hoàn tất sớm đã bạo loạn lôi kéo mọi người lật đổ ngai vàng .Họ như châu chấu đá xe và bị tàn sát cả gia đình,dòng tộc.Sau vụ này vua Tự Đức phải đổi tên lăng từ Vạn Niên Cơ sang Khiêm Cung và dân tình xuất hiện câu vè ca thán :

                                             " Vạn Niên là Vạn Niên nào ?

                                             Thành xây xương lính,hào đào máu dân ! "

          Đấy là chuyện cái lăng của một ông vua được cho là giỏi thi phú nhất triều Nguyễn,Ông cho làm tấm bia bằng đá Thanh Hóa nặng 20 tấn có khắc bài “Khiêm Cung Ký” do chính Tự Đức soạn. Tuy có đến 103 bà vợ nhưng Tự Đức không có con nối dõi nên đã viết bài văn bia này thay cho bia “Thánh đức thần công” như trong các lăng khác. Toàn bài văn dài 4.935 chữ, là một bản tự thuật của nhà vua về cuộc đời, vương nghiệp cũng như những rủi ro, bệnh tật của mình, kể công và nhận tội của Tự Đức trước lịch sử.

        Đằng sau tấm bia là hai trụ biểu sừng sững như hai ngọn đuốc tỏa sáng cùng với hồ Tiểu Khiêm hình trăng non đựng nước mưa để linh hồn vua rửa tội.(Wikipedia) Không hiểu bằng cách nào hồi ấy người ta đã khiêng được tấm đá 20 tấn từ Thanh Hoá lên đến Khiêm cung này ?! Mình nghe nói cái Đện Cần Chánh cứ xập xà xập xình nghiên cứu dự án tới lui dậm chân tại chỗ chờ Nhật hỗ trợ.

... 
          Theo mình nghĩ thành quả nào mà không đánh đổi bằng xương máu và mồ hôi nước mắt ?Ấy vậy mà nó vẫn cứ lập nên và biến đi theo thời gian,cũng chỉ vì sự đối kháng luôn có trong thiên nhiên và con người. Chừng nào con người nhận thấy giá trị lịch sử chân chính của di tích có mang lại lợi ích về vật chất tinh thần cho cộng đồng trong tương lai thì mới có quyết tâm phục dựng hiệu quả di tích.Không chừng lúc đó lại mở rộng quy mô nũa là !

         Tôi đọc được đoạn này hay hay là tâm tư của một HDV du lịch,nhưng cũng là chống chế cho qua phà,mời các bạn xem :
      " Mười mấy năm trước, có đoàn khách Bắc Âu đi Xuyên Việt 10 ngày từ TP.HCM ra Hà Nội. Nghe tôi giới thiệu về lịch sử Việt Nam, vừa đi qua Nha Trang, có vị khách thắc mắc:
 “Không hiểu tại sao một dân tộc có bề dày oai hùng như Việt Nam lại không có công trình nào tầm cỡ để lại cho đời?Bên cạnh nước các bạn, Trung Quốc có Vạn Lý Trường Thành, Campuchia có Angkor?...”

      Quá bất ngờ vì lâu nay chưa ai hỏi như vậy, cũng chưa có sách nào dạy, tôi chỉ biết cười (để kéo dài thời gian suy nghĩ) rồi chống chế: “Các bạn cứ tự tìm hiểu xem sao. Trước khi các bạn rời Việt Nam sẽ có câu trả lời”. Tôi lập tức điện thoại trao đổi với các đồng nghiệp. Người thì bảo: “Do Việt Nam thường xuyên có chiến tranh”. Người lại nói: “Bởi phong kiến nước ta chưa đủ mạnh”... Ý kiến nào cũng vô lý. Hồi xưa, nước nào chẳng chiến tranh liên miên mà Trung Quốc là số 1. Vạn Lý Trường Thành được xây dựng từ thời Xuân Thu sang Chiến Quốc đến Thập Quốc và nhà Minh. Các nước khác cũng vậy. Đừng đổ tội cho chiến tranh, nhất là khi nó đã đi qua mấy chục năm! Nếu phong kiến Việt Nam chưa đủ mạnh làm sao có thể là dân tộc duy nhất 3 lần đánh bại đế quốc Nguyên Mông vào năm 1258, 1285 và 1288; góp phần buộc chúng suy vong. Nên nhớ dân số Đại Việt lúc đó khoảng 3 triệu người phải chống lại nửa triệu quân thiện chiến Mông Cổ. Đạo quân của Thành Cát Tư Hãn làm bá chủ từ Âu sang Á, đi tới đâu thì cỏ không mọc nổi nhưng 3 lần đến Việt Nam, cả 3 lần đại bại.  

          Đang rối bời khi qua Huế, vào viếng lăng Tự Đức còn gọi là Khiêm Lăng hay Vạn Niên Thành, nghe lại phần giới thiệu của bạn An Hòa - hướng dẫn viên ở Huế, tôi mừng hơn trúng số. “Lăng Tự Đức dự kiến xây trong 8 năm nhưng để lấy lòng vua, mấy viên quản lý rút ngắn thời gian một nửa còn 4 năm. Hậu quả của việc tăng cường độ lao động, thiếu ăn, bệnh tật, đói rét là chết chóc. Những người phu xây lăng nổi dậy. Họ lấy chày giã vôi đập chết các quan lại rồi liên minh với cuộc khởi nghĩa từ bên ngoài của anh em Đoàn Trưng định kéo về lật đổ triều đình. Như châu chấu đá voi, cuộc nổi dậy bị dập tắt trong biển máu”. Gần 150 năm sau, hậu duệ của những người xây Khiêm Lăng còn ca thán: 

                                    Vạn Niên là Vạn Niên nào
                                    Thành xây xương lính, hào đào máu dân!                                                                                                          (Ca dao) 

              Khiêm Lăng rộng chưa tới 1 km2 mà còn ai oán vậy! Giữ đúng lời hứa, khi đoàn từ Hà Nội ra sân bay Nội Bài, tôi đã trả lời: “Hôm trước, khi qua thành phố biển Nha Trang xinh đẹp, có bạn trong đoàn đã hỏi tôi là nước Việt Nam có lịch sử oanh liệt lâu đời sao không có công trình nào để lại cho đời ngưỡng mộ. Với những người lần đầu tiên đến đây như các bạn thì đó là câu hỏi khó, nhưng với mỗi người dân Việt Nam chúng tôi thì ai cũng có thể trả lời (điều này hơi nói quá). Bởi một lẽ giản đơn là tổ tiên chúng tôi không đủ ác, lấy xương máu của nhân dân làm nên những công trình chỉ có tính chất khoe mẽ và phục vụ cho một thiểu số thống trị. Tổ tiên chúng tôi không để lại Vạn Lý Trường Thành hay Angkor nhưng hệ thống đê điều chống lụt ở miền Bắc và hệ thống kênh rạch chống lũ ở miền Nam của chúng tôi dài gấp mấy lần Vạn Lý Trường Thành. Nhờ công trình giản đơn, thiết thực, hiệu quả, phục vụ cho quốc kế dân sinh này; cha ông chúng tôi vượt qua được những thử thách hết sức ác liệt, nghiệt ngã và dữ dội của thiên nhiên, tồn tại cho tới ngày hôm nay để đưa các bạn đi chơi, bằng không, chúng tôi đã trôi ra biển!” 
         Nghe vậy, đoàn tròn xoe mắt ngạc nghiên và vỗ tay. Tôi nói đại, cũng hơi run, chẳng biết đúng sai thế nào, chỉ sợ mất quan điểm. Ai có câu nào hay hơn xin chỉ dùm.

         Huế bây chừ đang cố gắng phục dựng trùng tu các di tích trong quần thể di tích cố đô Huế để phục vụ du lịch trong nước và du khách nước ngoài.Như mình đã nói trong các bài trước,tiến độ còn rất chậm vì ngân sách rất hạn chế (mỗi năm nghe nói được giải ngân khoảng 50-60 tỷ VN đồng ) nên chờ xin Nhật giúp phục dựng lại khu điện Cần Chánh trong Đại Nội.Theo dự kiến thì đến 2020 có thể cơ bản phục dựng lại hoàn chỉnh các cung điện trong hoàng thành,lúc đó bác Bình về hưu chưa nhỉ ?

         Còn về sông Hương thì ngàn năm vẫn thế :

                           "Ngọ Môn năm cửa chín lầu

                           Cột cờ ba bậc, Phú Văn Lâu hai tầng
                            Đi mô cũng nhớ quê mình
                            Nhớ Hương Giang gió mát, nhớ Ngự Bình trăng thanh"

                                                                           (Ca dao VN)

Hoặc giả :

                         "Trước bến Văn Lâu

                          Ai ngồi ai câu
                          Ai sầu ai thảm
                          Ai thương ai cảm
                          Ai nhớ ai mong
                          Thuyền ai thấp thoáng bên sông
                          Nghe câu mái đẩy chạnh lòng nước non."

                                                                            (Ca dao VN)

         Hãy nghe thử  bài hát " Đêm tàn Bến Ngự" thì biết !

         Lọ là :

                        " Hương giang thơ mộng hữu tình,

                        Thuyền Rồng bến Ngự còn . .  rình gái tơ "

   

Mời các bác và các anh chị xem một trích đoạn dưới đây để mở rộng tầm mắt  :                                                                                " Vị vua đa tình”  (Cadao.org, 8/3/2012)

               Vua Thành Thái có rất nhiều cung phi và con cái. Đến giờ trong gia phả của Nguyễn Phước Tộc cũng chỉ nói chung chung chứ không có con số chính xác về các vị cung phi cũng như hoàng tử, hoàng nữ của vua Thành Thái. Bên cạnh là một vị vua yêu nước, vua Thành Thái cũng nổi tiếng là một vị vua đa tình. Đó là lý do ông có rất nhiều vợ.

         Có lần nghe đồn trên Kim Long, con gái rất xinh đẹp, dễ thương, lại hầu hết xuất thân từ những gia đình có văn hóa, nền nếp, vua Thành Thái đã quyết định vi hành lên Kim Long đúng ngày mùng 1 Tết, với hi vọng tìm được một Quý phi. Đến nơi, nhìn mãi mà không thấy ai vừa ý, Vua Thành Thái thất vọng liền cho đò quay về. Nhưng đúng lúc đó thì bất ngờ có một cô gái tuổi chừng đôi mươi, tuy mặc áo vá vai và đang chèo đò nhưng đôi má ửng hồng và ánh mắt long lanh, vua lập tức thấy lòng xao xuyến, rộn lên một niềm cảm mến kỳ lạ.

          Vua liền hỏi: “Ni, o tê! O có muốn lấy vua không để tôi làm mối cho”. Cô gái lái đò ban đầu nói đến vua thì sợ phạm tội khi quân nên lắc đầu sợ hãi, thế nhưng được sự động viên của những người ngồi trên đò và sự khuyến khích của vị vua vi hành, cô đã gật đầu đồng ý. Đến lúc đó, vua Thành Thái liền nói: “Vậy Quý phi hãy ngồi nghỉ để trẫm chèo cho”.           

          Nói xong vua Thành Thái liền thay vị Quý phi tương lai chèo đò, trước con mắt ngạc nhiên của những vị khách có trên đò. . ."                                                               

          Hoặc như Trần Thiện Thanh,một vị nhạc sỹ tài hoa đã viết :

              " Tôi không phải là Vua nên mộng ước thật bình thường,

                Như yêu một loài hoa trên vùng đá sỏi buồn phiền,

                Loài hoa không hương không sắc màu . . .

                Nhưng loài hoa biết khép lá ngây thơ . . ."

                                                        (Hoa trinh nữ )

 

  

        Người con gái Huế tất nhiên không chỉ dành riêng cho Huế.Họ có mặt khắp mọi nơi không chỉ ở VN,đa số có học thức,chịu thương chịu khó và thành đạt do thừa hưởng một gia phong nghiêm khắc,lấy lễ giáo làm đầu.Tuy là bạn tử tế,đẹp trai,tài giỏi cô nàng rất ưng trong bụng,nhưng cũng vẫn còn e ngại và chờ sự quyết định của gia đình,có khi chẳng thành vì lỗi lỡ thề hẹn trên chùa Thiên Mụ hoặc cùng nhau ăn bún bò Kim Long ! 

        Tình riêng ôm ấp trong lòng nên :
                     "Chiều chiều trước bến Vân Lâu,

                     Ai ngồi ai câu,

                     Ai sầu ai thảm,

                    Ai thương ai cảm,

                    Ai nhớ ai mong..........."

                                                (Dân ca Huế)

           Trong lịch sử,Huế luôn phải chịu đựng mọi phong ba bão táp,phúc hoạ vô lường khiến Huế thơ mộng mang vẻ trầm tư mặc cảm, dù lòng người luôn dậy sóng tự hào là vùng đất Thần Kinh ! (Huế,Tình yêu của tôi - Cẩm Ly) 

        Huế mâu thuẫn đối chọi nhau là thế.Cái kiểu Huế đã đuọc Trần Khiêm Đoàn một người con xứ Huế viết :

           "Kiểu Huế là nghèo mà vẫn sang, vui rộn rã mà vẫn man mác buồn, ngoài mặt phẳng lặng mà trong lòng dậy sóng, không soi bóng mình trong gương mà soi bóng mình trong đôi mắt của người thương, bè bạn, xóm giềng. Người ngọai quốc như ông Foulon cũng nhận xét về sự mâu thuẫn của Huế: “Tóc tang cười nụ, vui mừng thở than!”(Lê Văn Lân dịch)

          Huế mâu thuẫn từ buổi mới vào đời, đài các từ ngày mới có tên. Tên đất thì nhỏ như nốt ruồi son: Ô, Rí, Huế... mà tên người lại dài lướt thướt như mái tóc mây dài chấm gót: Công Tằng Tôn Nữ Thị Sông Hương, Nguyễn Khoa Hoàng Thành, Tôn Thất Quỳnh Phương... Huế quá trầm lặng và chật như cái bể cạn mà phải chứa những tâm hồn bão nổi sông hồ, nên dân Huế ngoài mặt hiền khô mà trong lòng cưu mang những bến bờ viễn xứ, sẵn sàng phản kháng và rực lửa đấu tranh “dấy loạn” như Lục Vân Tiên ra đường thấy việc bất bằng chẳng tha. Cái dấy loạn bão liệt nhưng nên thơ và lý tưởng quá đà của những tâm hồn lãng mạn kiểu Huế chỉ làm cho Huế thành đất dấy nghĩa nhưng không thể nuôi lớn Huế thành căn cứ địa, chiến khu như Tân Sở, Ba Lòng. Xưa vua Hàm Nghi và vua Duy Tân chỉ có những phút huy hoàng và chợt tắt ở Huế, để rồi suốt canh thâu le lói ở phương nào. . ." 

  .
..          Xét về tính mâu thuẫn trên và xem lại truyện Kiều của cụ Nguyễn Du thì ta cũng có thể hiểu rằng trong cuộc sống làng chài trên Sông Hương hiện tại, ngoài những chiếc thuyền rồng to đẹp đưa khách du lịch đi ngoạn cảnh trên sông cũng còn những mảnh đời cơ cực lênh đênh trên chiếc đò " boat rental " chào đón khách hứng tình chứ !!! Chuyện này trước 75 rất bình thường,sau đó lùi vào bóng tối và bây giờ lại được người ta mang ra ánh sáng. Hãy tìm đọc một vài bản tin trên net về "ngủ đò" trên sông Hương  sẽ thấy rõ hơn về vấn đề này.

 Nếu bạn giả làm một vị Vua hoặc một vị đại gia nào đó chắc chắn bạn sẽ được thưởng thức màn ngủ đò trên sông Hương một cách đế vương,bằng không thì chỉ nên ra ngắm bờ sông tìm em gái Huế như mình cho đỡ nhớ vậy.

     
          Mình ra ngắm sông Hương khá nhiều lần vào lúc tờ mờ sáng khi đi thể dục,trưa chiều đi bộ dạo phố phường qua cầu Tràng Tiền, rồi tối lại ngồi nhậu lai rai bên bờ sông .Nước sông Hương xanh trong sạch sẽ,gió nhẹ man mác xua tan bầu khí nóng hanh của mùa hè.Chỉ có bên bờ Bắc khu Gia Hội vẫn còn đất đá cỏ cây mọc bừa bãi lôm côm.Khúc này nhà nước đang giải toả để làm hành lang ven bờ sông cho khách bộ hành,còn con đường liền kề cho xe chạy dọc bờ sông  được mang một tên mới là Trịnh Công Sơn  .Từ bờ Bắc nhìn sang bờ Nam thì sẽ thấy sự khác biệt rất lớn không như dòng sông Seine ở Paris của Pháp,một bên là khu giàu có chỉ toàn nhà hàng khách sạn sang trọng còn khu kia là phố cổ với những căn nhà thấp lè tè !

    

     Một hôm nghe nói nhà nước có dự định quy hoạch Cồn Hến cho Nhật sang đầu tư làm một hòn đảo du lịch tầm vóc quốc tế, mình vội rủ anh Ngọ đi đò qua sông Hương vào Cồn Hến xem cho biết Cồn Hến sống ra sao, sợ mai này sẽ không được vào nữa ?!.
      Thế là các o lái đò neo đậu ở Cồn đua nhau í ới mời chào : "Em đưa các anh đi thăm vòng quanh Cồn Hến nhé ! Chỉ một trăm thôi mà anh tiếc với em chi ? " ," Các anh thích đi đâu em cũng chèo,về xuôi hay lên mạn ngược anh ơi ? . . .Thú thật là mình cũng muốn nhảy lên đò đi chơi một phen cho biết các o chèo chống ra sao,nhưng nhìn lai đò thấy các o dùng toàn máy Kohler chẳng thấy cái giầm nào hết nên mình cảm thấy mất hứng đành dành thời gian đi bộ dạo khắp Cồn có hơn không ?

 

         Chuyện về Sông Hương và Cồn Hến đến đây xin gác lại.Tất nhiên không thể thiếu các ảnh chụp để các bạn xem.

           Chúc các Anh Chị và các bạn một tuần mới vui khoẻ !

                                                                                                Trần tăng Quý

Mặt trái của những chiếc ipaid,iphone

Năm 2010, kinh tế Trung Quốc chính thức vượt Nhật để trở thành nền kinh tế lớn thứ 2 trên thế giới sau Mỹ.Sự kiện này đánh dấu bước chuyển đổi lịch sử đối với hai nền kinh tế: sự trỗi dậy của Trung Quốc và sự tuột dốc của Nhật trong vai trò dẫn đạo tăng trưởng kinh tế toàn cầu.Nhưng đời sống người dân Trung quốc nói chung và giai cấp công nhân nói riêng có thật sự tốt đẹp tương xứng với vị thế cường quốc kinh tế thứ hai chăng ? Bài viết này sẽ giúp các bạn có một cái nhìn chừng mực nào đó chân thực về đời sống của công nhân tại đất nước Trung quốc .

Vụ nổ Foxconn – Giọt nước tràn ly !    

   19h ngày 20/5/2011, một tai nạn nghiêm trọng đã xảy ra tại nhà máy sản xuất độc quyền iPad của công ty Foxconn ở Thành Đô (Trung Quốc) khiến 2 người thiệt mạng và 16 người khác bị thương. Theo nhiều thông tin, vụ nổ xảy ra tại dây chuyền sản xuất iPad 2 của Apple.Ngay sau khi vụ nổ xảy ra, đại diện Foxconn đã khẳng định đây chỉ là tai nạn và không liên quan đến âm mưu nào. Mặc cho nhiều lời giải thích được đưa ra nhưng có thể nói, nguyên nhân sâu xa của vụ nổ này chính là điều kiện và cơ sở làm việc tồi tệ đối với công nhân tại Foxconn.

                                   Vụ nổ tại Foxconn

                                                   

         Để có được những chiếc iPad bóng bẩy tung ra thị trường, công nhân tại các nhà máy lắp ráp sản phẩm cho Apple đã bị đối xử vô cùng ác nghiệt, thậm chí phải “chết mòn” để đáp ứng cơn khát của thị trường. Những số liệu điều tra gần đây đã gây chấn động cả thế giới về cuộc sống của người công nhân đằng sau những chiếc iPad.

Cuộc sống thực kinh hoàng của người công nhân 

     Tổ chức SACOM (Students & Scholars Against Corporate Misbehaviour – Tổ chức lập ra nhằm chống lại các hành vi không đúng mực ở doanh nghiệp) đã đến nhà máy Foxconn ở Thâm Quyến, Thành Đô và Trùng Khánh (Trung Quốc) và phỏng vấn 120 công nhân trong tháng 3 và 4 vừa qua. Đây là tổ chức phi lợi nhuận được thành lập năm 2005 ở Hong Kong để kiểm soát và cải thiện đời sống công nhân ở các nhà máy Trung Quốc.

         Cuộc điều tra đã tiết lộ sự thật kinh hoàng về cái gọi là “chi phí con người” trong quá trình sản xuất những chiếc iPad, iPhone đang có mặt khắp nơi trên thế giới. Cuộc điều tra đã vén bức màn bí mật và mang lại một bức tranh chi tiết về đời sống của hơn 500.000 công nhân ở nhà máy tại tỉnh Thẩm Quyến và Thành Đô thuộc tập đoàn Foxconn, sản xuất hàng triệu sản phẩm Apple mỗi năm. Báo cáo đã buộc tội Foxconn đối xử với công nhân “tàn bạo, không có tính người và xem họ như những cái máy. Số liệu gần đây nhất cho thấy ít nhất 14 công nhân Foxconn đã tự tử trong vòng 16 tháng qua.

Hai nhà máy sản xuất độc quyền iPad ở Thành Đô của Foxconn được coi là những nơi tệ nhất. Lưới được giăng trắng khắp nơi để ngăn công nhân nhảy lầu và họ bị Foxconn yêu cầu ký cam kết "không tự tử" và nếu họ làm, gia đình của họ chỉ có thể tìm kiếm tối thiểu thiệt hại . Nguyên văn bản cam kết như sau :

         “Trong trường hợp không tai nạn thương tích (bao gồm cả tự tử), tôi đồng ý rằng công ty đã hành động đúng theo quy định của pháp luật có liên quan và các quy định, và sẽ không kiện công ty bắt làm việc theo các nhu cầu quá mức, không có những hành động quyết liệt làm tổn hại danh tiếng của công ty hoặc gây ra rắc rối có thể làm tổn thương hoạt động bình thường.”

        Nghiên cứu cũng phát hiện những bản “tuyên thệ chống tự tử” mà các công nhân tại hai nhà máy bị ép buộc phải ký vào, sau những vụ việc hàng loạt công nhân tự tử hồi 2010. Các quan chức Foxconn đã cáo buộc công nhân tự tử với mục đích được bồi thường thiệt hại lớn cho gia đình của họ. Nhà máy được xây dựng lưới chống tự tử xung quanh các tòa nhà ký túc xá theo lời khuyên từ các nhà tâm lý học.

Một điều tra gần đây tại nhà máy Foxconn tiết lộ rằng nhân viên làm thêm giờ quá mức vượt quá giới hạn pháp lý của 36 giờ mỗi tháng. Công nhân bị cấm nói chuyện với đồng nghiệp của họ và phải đứng trong suốt thời gian ca 12 giờ.Trong thời gian cao điểm nhân viên chỉ được phép một ngày nghỉ mỗi 13 ngày.

 Sự im lặng đáng sợ trong xưởng lắp Iphone

                                                                              ( Trích dẫn từ Business Insider  )

     Hãy hình dung một phần của chiếc Iphone đang làm mưa làm gió trên thế giớiđược một công nhân 13 tuổi làm việc suốt 16 giờ/ngày, và được trả thù lao là 70 xu Mỹ/giờ.Chúng ta yêu Iphone và Ipad. Chúng ta cũng hài lòng về giá thành một chiếc Iphone và Ipad.

Chúng ta cũng yêu thích với khoản lợi nhuận mà công ty Apple thu về được.

    Đó là lý do vì sao chúng ta không để ý nhiều tới mức giá thấp- mà Iphone và Ipad được bán ra, và khoản lợi nhuận kếch xù của Apple đạt được –chỉ có thể là do các sản phẩm này được chế tạo với chi phí nhân công rẻ mạt, bất hợp pháp nếu theo luật của Mỹ.

Và thực tế là, những người sản xuất ra những chiếc Iphone và Ipad lại không những không thể mua được các thiết bị đó, mà trong nhiều trường hợp, họ còn chưa bao giờ được nhìn thấy chúng.Đó là một vấn đề phức tạp nhưng lại rất quan trọng.Và điều này sẽ còn quan trọng hơn nữa khi các nền kinh tế tiếp tục bện chặt vào nhau.

      Hãng tin NPR đã phát đi chương trình «Cuộc sống nước Mỹ » tập trung phản ánh về việc lắp ráp các sản phẩm của Apple. Chương trình này kể vềMike Daisey, người thực hiện phóng sự « Sự cùng cực và mê ly của Steve Jobs » và Nicholas Kristof của tờ New York    Times có vợ người Trung Quốc.Trong phóng sự này đã nêu ra những sự thật sau:

        Thành phố Thâm Quyến là nơi sản xuất hầu hết sản phẩm của Apple. 30 năm trước, Thâm Quyến là một làng nhỏ ven sông. Giờ đây, thành phố này có hơn 13 triệu người, lớn hơn cả New York. Foxconn – một trong số các công ty lắp ráp Iphone và Ipad (và rất nhiều sản phẩm cho các công ty điện tử khác) có một nhà máy ở Thẩm Quyến, với nhân lực là 430.000 người.Có 20 tiệm café trong nhà máy của Foxconn ở Thẩm Quyến. Mỗi tiệm café này phục vụ 10.000 người. Mike Daisey phỏng vấn một công nhân ngoài nhà máy, cô bé mới 13 tuổi, phía trong có các bảo vệ được trang bị súng. Cô bé đánh bóng hàng ngàn chiếc Iphone mới mỗi ngày.

         Cô bé công nhân 13 tuổi nói rằng Foxconn còn không buồn kiểm tra tuổi tác. Trong nhà máy vẫn có thanh tra tới giám sát, nhưng Foxconn luôn biết khi nào đoàn thanh tra đến. Trước khi họ đến, công ty cho thay thế các công nhân trẻbằng những người già hơn. Trong hai giờ đầu tiên ngoài cổng nhà máy, Daisey gặp các công nhân khác. Họ nói họ 14, 13, và cả 12 tuổi (cùng với nhóm công nhân lớn tuổi hơn). Daisey ước tính khoảng 5% số công nhân mà anh nói chuyện đều nhỏ tuổi.Daisey ước tính rằng Apple chắc hẳn phải biết điều này.Hoặc nếu như họ không biết, thì là bởi vì họ không muốn biết.

          Daisey tới thăm các nhà máy khác ở Thâm Quyến, giả vờ là một khách hàng tiềm năng. Anh phát hiện ra hầu hết các tầng của nhà máy chật ních người, chừng 20.000 đến 30.000 người một tầng. Các căn phòng đều im ắng: không máy móc, không nói chuyện. Trong khi chi phí nhân công rất rẻ mạt, hiển nhiên mọi thứ đều được xây dựng thủ công.

          Một giờ làm việc của công nhân tại đây là 60 phút – không giống như một “giờ”làm việc của người Mỹ, vốn bao gồm khoảng thời gian vào truy cập Facebook, phòng tắm, một điện thoại bàn, và một vài cuộc trò chuyện. Thời gian làm việc chính thức là 8 giờ/ngày, nhưng tiêu chuẩn luân phiên là 12 giờ. Nhìn chung, thời gian luân phiên nới rộng ra 14-16 giờ, đặc biệt là khi có các thiêt bị mới cần lắp ráp. Trong khi Daisey ở Thâm Quyến, một công nhân đã chết sau 34 giờ làm việc luân phiên.

Các công nhân trong ca tại nhà máy Foxconn

Các công nhân này đều sống trong ký túc xá. Trong một căn phòng xi-măng hẹp, Daisey đếm được 15 chiếc giường, xếp chồng lên nhau gần như chạm trần. Các liên hiệp đều bị coi là bất hợp pháp. Bất kỳ ai muốn lập liên hiệp đều bị đi tù.

    Daisey phỏng vấn hơn chục công nhân (cũ) đang bí mật thành lập liên minh. Một nhóm nói về việc sử dụng “hexane” – một loại hóa chất lau màn hình Iphone. Hexane bốc hơi nhanh hơn các loại hóa chất lau màn hình khác, nên chuỗi sản xuất cũng di chuyển nhanh hơn. Hexan cũng là một chất gây độc thần kinh. Các bàn tay của những công nhân này đều bị run và không kiểm soát được.Một số công nhân thì không thể tiếp tục làm việc nữa vì tay của họ đã bị tàn phế vì đã phải làm những công việc tương tự hàng trăm ngàn lần trong suốt nhiều năm. Một công nhân khác đã bị nát tay vì bị máy ép nghiền tại Foxconn. Công ty này không hề lưu tâm gì tới tình trạng sức khỏe đó. Khi vết thương lành, đôi tay đó không thể làm việc nữa. Sau đó anh ta bị sai thải.Daisey đưa cho anh ta xem chiếc Ipad. Anh ta chưa từng nhìn thấy thứ nào như thế, và gọi đó là “kỳ diệu”.

 Thay lời kết

          Apple đang giúp chuyển tiền từ những người tiêu dùng hàng hiệu thời thượng trên toàn thế giới tới những người công nhân nghèo ở Trung Quốc.Nếu không có Foxconn và các nhà máy lắp ráp này, công nhân Trung Quốc vẫn còn phải làm việc ở đồng ruộng, kiếm được 50 USD/tháng thay vì 250USD ở nhà máy.Năm 2010, công nhân của Foxconn được tăng lương lên mức 298 USD/tháng, tương đương 10USD/ ngày, hoặc chưa đầy 1USD/giờ.Với lượng tiền này, họ làm việc còn khá hơn lúc trước. Đặc biệt là với phụ nữ, họ có quá ít sự lựa chọn.Thế nhưng thử nhìn lại đời sống công nhân Việt Nam,chúng ta không khỏi xót xa vì điều kiện làm  việc của công nhân tại nhiều xí nghiệp vốn đầu tư 100%  nước ngoài cũng chẳng hơn gì mà đồng lương lại thấp hơn.Theo báo SGTT - Trên biểu đồ xếp hạng trong báo cáo được đưa ra ngày 21.5.2010 của Jetro (Japan External Trade Orgnization), lương tháng cơ bản (trả thực tế) cho công nhân Việt Nam ở mức rất thấp 101 USD/tháng, chỉ đứng trên Bangladesh và Myanmar.Dẫu con số vừa nêu đưa ra đã gần 2 năm và lương cơ bản công nhân Việt Nam có tăng lên thời gian gần đây nhưng lương lãnh thực tế vẫn chưa vượt qua ngưỡng 200 USD/tháng.Theo tin các báo sẽ có đợt tăng lương mới từ 1/5/2012 .Tin này không được những người sống nhờ đồng lương vui vẻ lắm vì trong lúc này lương chưa tăng nhưng nhiều thứ đã tăng như bảo hiểm y tế tăng, giá cả thị trường cũng tăng theo. Như vậy tăng lương giải quyết được vấn đề gì khi lương tăng kéo theo tất cả đều tăng thì công nhân vẫn không đủ sống với đồng lương như hiện nay.

                                                                      ********************

Cây thần kỳ

Ngày 23 tháng chạp lang thang chợ hoa mới khai trương tại công viên 23-9 thành phố HCM, tôi tình cờ biết được một thứ cây mới du nhập vào Việt Nam .Đó là cây Thần kỳ.Tuy thời gian du nhập không bao lâu nhưng nó đã được những người có đầu óc kinh doanh nắm bắt xem như thời cơ vàng để khai khác quy mô mong hốt bạc lạm giầu cho mình .



cây Thần kỳ

 Từ ngoài đường nhìn vào gian hàng cây cảnh, bị dòng chữ ” “Cây Thần kỳ - Lần đầu tiên xuất hiện tại VN “ kích thích thôi thúc sự tò mò nên tôi gửi xe máy ghé vào xem cho biết.Lách qua đám đông người hiếu kỳ đứng xem đông đảo trước gian hàng,tôi được một thanh niên phát cho tờ bướm quảng cáo và mời dùng thử một trái Thần kỳ .Nó nhỏ như cỡ trái cà phê nhưng thon thon .Cậu ta bảo :” Bác ăn thử rồi nếm miếng chanh nhỏ đây thì sẽ thấy ngay công hiệu kì diệu của loại trái cây này : mọi trái cây chua ăn sau khi nhai trái cây Thần kỳ sẽ chuyển thành ngọt hết .” Tôi ăn thấy vị chua ngọt và  thơm thơm.Khi nhai thêm miếng chanh thì quả thật vị chua của chanh giảm đi rất nhiều đến độ tưởng như đang ăn chanh ngọt.Đang gật gù chép lưỡi thì cậu ta nói :” Bác cho xin 10 ngàn !” Té ra khách dùng thử không miễn phí mà phải trả tiền.Tuy nhiên tôi vui lòng móc ví vì nếm được thứ trái cây lạ cũng thỏa được nỗi hiếu kỳ và gía đó cũng không mắc.Đằng sau gian hàng tôi được hướng dẫn cho thấy rất nhiều cây Thần kỳ nhưng trái rất ít .Hỏi giá thì người hướng dẫn cho hay có nhiều giá tuỳ theo lớn nhỏ từ 300-400 ngàn đến trên một triệu.Anh ta hỏi lấy cây nào , tôi bảo xem cho biết thôi để bữa khác sẽ mua.

Trên đường về ngang qua chợ hoa Tết đường Thành Thái quận 10 ,tôi thấy cũng có gian hàng bày bán nhưng thét giá ít nhất 500 ngàn một cây.Hỏi sao mắc thế thì người bán giải thích đây là cây thuốc có tác dụng thần kỳ gây giống từ châu Phi chữa được bệnh tiểu đường .

Về đến nhà ,tôi liền vào mạng Google search 3 từ “cây Thần kỳ” mới hay loại cây này du nhập vào Việt Nam gần chục năm nhưng chi mới rộ lên ở thành phố HCM vài năm nay như một thứ cây cảnh, cây thuốc, cây dinh dưỡng kỳ diệu. Cây Thần Kỳ là cây tiểu mộc, có thể cao đến 4 mét sau 10 năm, trồng thích hợp ở vùng nhiệt đới ẩm .Sở dĩ cây được gọi là Thần Kỳ là vì trái của nó khi nếm sẽ làm cho các vị chua, đắng của cam, chanh, hay bất cứ thứ quả gì, đều bị biến đổi thành vị ngọt. 

Nguồn cội cây Thần kỳ 

Năm 1725, nhà thám hiểm người Pháp tên là Des Marchais khảo sát và viết về tập tục kỳ lạ của thổ dân vùng tây châu Phi. Thức ăn của họ đều rất chua và không hề có đường. Tuy nhiên, sau khi nhai một loại trái cây có màu đỏ thì các vị chua này trở nên ngọt lịm mà không cần phải bỏ thêm đường.Tên địa phương của cây là taami, asaavàledidi. Thành phần chính của cây là miraculin.
Cây Thần Kỳ du nhập vào Việt Nam cách đây 10 năm và vài năm gần đây mới được biết đến qua mấy mùa hoa Tết có trưng bày cây cảnh ở TP Hồ Chí Minh. Minh Nguyễn là chủ một nhà vườn ở Ấp Chán, xã Tân Xuân, huyện Hóc Môn, TPHCM. Anh tự nhận mình là người đầu tiên đưa cây này vào Việt Nam mà thực chất là món quà khoảng chục cây do một người bạn Việt kiều tặng cách đây 10 năm.Cả TPHCM hiện có 3- 4 nhà vườn nhận giống với khối lượng lớn từ nhà vườn Thần Kỳ. Cách đây mấy tháng, một số nhà buôn cây cảnh ngoài Hà Nội đặt vấn đề với Minh Nguyễn chuyển cây này ra Hà Nội và đấy là dự án mới nhất của chủ vườn Thần Kỳ.

Tác dụng y học của  trái cây Thần kỳ 

Theo dược sỹ Phạm Hữu Hiền (MBA, Trường Đại học Nam Columbia, Mỹ, một tiệm cà phê ở Tokyo đã cho khách thưởng thức món cà phê miraculin mà không cần dùng đường hoặc chất tạo ngọt tổng hợp với giá khá đắt, khoảng 15 USD. Trái cây Thần Kỳ do hãng Namco, Nhật Bản, cung cấp. Hiện nay các nhà khoa học Nhật Bản đang dự định ghép gene miraculin vào cây rau diếp để sản xuất đại trà sau khi thí nghiệm ghép gene miraculin trên vi khuẩn E. coli bị thất bại.

Miraculin được dự đoán sẽ chiếm lĩnh thị trường trong tương lai như chất tạo ngọt không sinh năng lượng (calorie), để dùng trong công nghiệp thực phẩm thay thế cho các chất tạo ngọt nhân tạo nhiều độc hại, và có thể ứng dụng phòng một số bệnh như tiểu đường, giảm cân.Tác dụng làm ngọt có thể kéo dài khoảng hơn một giờ và sẽ biến mất nhanh chóng, nếu uống ngụm trà nóng. Vì miraculin không tạo ra năng lượng (calorie) và là hợp chất tạo vị ngọt thiên nhiên nên nó được thổ dân châu Phi dùng từ nhiều trăm năm nay. Nhiều nhà sản xuất kỳ vọng nó được ứng dụng rộng rãi để chữa nhiều bệnh cần sử dụng các chất tạo ngọt tổng hợp và tránh dùng saccaroz (đường mía) như bệnh tiểu đường, bệnh béo phì…

Bác sỹ Mike Cusnir, nhà nghiên cứu và là chuyên gia ung thư tại Trung tâm Y khoa Mount Sinai, cho hay chán ăn khiến bệnh nhân càng sụt cân, càng suy dinh dưỡng, làm giảm khả năng của hệ miễn dịch và chức năng cân bằng điện giải của cơ thể. Nhưng sau khi sử dụng trái thần hiệu quả trong việc khôi phục cảm giác ăn ngon cho bệnh nhân ung thư. Các gai vị giác trên lưỡi của bệnh nhân ung thư bị tổn thương nặng nề khi điều trị hóa chất khiến họ chán ăn.

Đầu năm xông đất khu phố du lịch "Tây ba lô"

 

         Du lịch balô đã hình thành từ lâu trên thế giới.Tại vùng Đông Nam Á ,hình thức này sớm phát triển ở các nước Thái Lan, Malaysia,Singapore...Tại Việt Nam ,khỏang 10 năm trở lại đây phố Tây ba lô tọa lạc tại đường Phạm Ngũ Lão thuộc Q.1, TP.HCM.Con đường tập trung nhiều khách sạn ,hàng ăn, quán cà phê dành cho Tây ba lô, những người khách du lịch nghèo thích phiêu lưu kiểu “bụi đời”.Ngày nay"Phố Tây ba lô" là tên quen thuộc mà người dân đặt cho khu phố mở rộng hơn bao gồm 3 con đường giao nhau gồm Phạm Ngũ Lão - Đề Thám - Bùi Viện.

         Khi nơi đây mới hình thành, người dân địa phương và khách nước ngoài sống rất thân thiện, hòa đồng, thoải mái và ít nhiều có sự đan xen về văn hóa. Ði qua đường phố nào, con hẻm nhỏ nào,người ta dễ  bắt gặp các tốp nhỏ trai gái tây đi dạo phố hay ngồi trong quán nhỏ nhâm nhi ly cà-phê, cười nói vui vẻ và trò chuyện rôm rả với người Việt Nam. Việc giao dịch khá dễ dàng vì hầu như người dân nào cũng biết dăm ba câu giao tiếp đơn giản và ngược lại không ít khách du lịch cũng bập bẹ mấy câu tiếng Việt. Bây giờ khi đèn led thịnh hành thì từ ngoài phố đến các con hẻm, đâu đâu cũng thấy những tấm biển đầy mầu sắc nhấp nháy: Hotel , Room for rent, Guest house, bike for rent... Khu phố "Tây ba-lô" Phạm Ngũ Lão luôn sôi động và hối hả suốt 24 giờ trong ngày.

Phố Tây ba lô “mua bán tình” với giá bèo

       Bên cạnh hệ thống khách sạn, phòng trọ, quán ăn…nhiệt tình chào đón, phục vụ du khách thì nơi đây còn có một "lực lượng đặc biệt" luôn sẵn sàng đáp ứng nhu cầu "tình cảm" cho "Tây ba lô".Mới xế chiều nhưng tất cả các quán nước, nhà hàng, bar ...đều lên đèn lấp lánh ,nhạc xập xình. Dưới lòng đường, những ông Tây ba lô bắt đầu đi lại nhộn nhịp.Thái độ đón tiếp khách nội của tiếp viên nơi đây hững hờ với khách nội nhưng khi thấy có người nước ngoài đi ngang qua, các cô chạy ra tận lề đường lôi kéo. Khi những ông Tây vừa dừng lại thì các cô bá cổ bá vai líu lo những câu tiếng Tây “bồi",tiếng Anh "giả cầy”. Các cô tự nhiên sà vào lòng khách Tây kèm theo những động tác mơn trớn, chào mời khá táo bạo. Gạ gẫm trả giá vừa xong họ bá vai nhau bước ra và chiếc taxi phóng vút đi.Một khách nội từng léng phéng ăn theo dịch vụ bán tình ở khu phố Tây ba lô nói :”Giá cả ở đây “bèo “ lắm ,chỉ 10 đến 20,30 đô thôi.Nhưng phải cẩn thận bởi bọn ma cô thường cấu kết với các em để trấn lột người nước ngoài.Còn các cô gái bán tình cũng không ít người bị lừa bởi có nhiều thằng Tây lên giường xong giả vờ này nọ rồi tìm cách xù tiền.Thế nên trước lúc lên phòng các cô nhất quyết đòi Tây ba lô phải đưa tiền trước."
        Góp phần vào dịch vụ "mua bán tình" ở khu phố này phải kể đến đội ngũ xe ôm. Nhiều tài xế xe ôm, ngoài công việc hướng dẫn khách nước ngoài thuê phòng trọ, đưa rước, "tư vấn" ăn nhậu, mua sắm... còn kiêm luôn "dịch vụ" giới thiệu "mua bán tình. Vẫn biết việc làm của mình không đẹp đẽ gì cho tư cách bản thân cùng thể diện đất nước song thu nhập từ dịch vụ này nhiều khi lại khấm khá hơn so với nghề tay mặt nên chẳng đặng đừng không làm.”Một bác tài xế xe ôm hành nghề lâu năm trong khu phố tâm sự.

Phố tranh chép “Tây ba lô”

         Đi dọc phố Bùi Viện, cứ dăm bảy khách sạn lại xen vào một cửa hàng tranh chép.Đây là một tiểu thế giới nghệ thuật của phố Tây ba lô.Tranh chép hay vẽ lại ở đây rất phong phú nội dung .Có điều những người mua bán đều... phớt lờ chuyện tác quyền. Nhiều người khéo tay sống vững ở đây nhờ dịch vụ vẽ thuê theo mẫu có sẵn hoặc của khách đem đến với nguyên tắc “chỉ chép những cái thượng đế cần”. Một chủ cửa hàng bán hàng tranh chép nói:  “Những phong cảnh làng quê Việt Nam, như con trâu, đống rơm, thuyền và bến, các danh thắng như Hạ Long, Huế, Mũi Né, chân dung những người già ở Tây Nguyên, ở đồng bằng sông Cửu Long luôn nằm trong tốp “hot” nhất”.Loại tranh thứ hai, có vẻ khó nhai đối với các thợ chép tranh nghiệp dư nhưng cũng rất bắt mắt khách hàng, đó là mảng tranh nổi tiếng của hội họa thế giới, như tranh Vincent Willem van Gogh , tranh Pablo Ruiz Picasso...

 Ngoài ra, trong các cửa hàng luôn luôn có sẵn  hình vẽ phóng to những ca sĩ nổi tiếng, những diễn viên gạo cội, các nhân vật trong phim hành động, phim kinh dị, phim hoạt hình và truyện tranh. Trong đó đáng kể là ngôi sao điện ảnh Marilyn Monroe  vẫn được khá nhiều người ngưỡng mộ. Một người thợ vẽ tâm sự : “Khách mua tranh chép thường đến từ Úc, châu Âu, Mỹ. “Khách châu Á thường chỉ xem, ít khi mua.”

       Đổi sách cũ là một hoạt động văn hoá thú vị ở phố Tây ba lô Sài Gòn. Khách nước ngoài thường mang theo sách khi du lịch, với dịch vụ trao đổi sách, phố Tây ba lô vô tình trở thành nơi có lượng sách ngoại văn dồi dào, phong phú, trong đó có nhiều tựa sách hiếm có, khó tìm.

 Một cửa hàng sách cũ tại khu phố Tây ba lô  .

         Nguồn sách ở một số tiệm bán và đổi sách cũ (có nhiều sách tiếng Anh mà các nhà sách ngoại văn không có) đến từ các khách sạn do khách xem xong bỏ lại, khách cho nhân viên các quán ăn, hay du khách tự mang đến đổi. Ban đầu, chủ khách sạn đem bán ve chai, nhưng từ nhu cầu đổi sách cũ của du khách, sách được cất giữ lại và trở nên có giá trị. Cách thức đổi sách ở các cửa hàng sách cũ là đổi hai lấy một, hoặc đổi bù thêm tiền. Dù cũ, nhưng “cũ người mới ta” nên nhiều du khách rất thích.

          Bên cạnh thể loại sách phong phú vì được mang đến từ đa dạng thành phần du khách và giá cả phải chăng, sách ngoại văn ở đây có nhiều loại  ngôn ngữ vì được tập hợp từ khắp nơi trên thế  giới. Vì vậy, các cửa hàng sách cũ này đáp ứng được nhu cầu đa dạng về sách của khách du lịch.Các cửa hàng sách này cũng thu hút nhiều sinh viên Việt Nam đến tìm tài liệu học tập, và ở đây họ dễ dàng tìm được nhiều cuốn sách quý hiếm.

 Phố Tây ba lô : nguồn thầy "chạy sô" dạy ngoại ngữ

      Những “Tây ba lô” lưu cư lâu năm ở khu phố Bùi Viện kiếm sống bằng  việc dạy ngoại ngữ.Chẳng ai yêu cầu anh ta phải dạy như thế nào, họ ấn cho anh quyển giáo trình photo là xong. Nhiều trung tâm dạy ngoại ngữ đã lấy mác Tây “nhử” học viên cho dù thầy Tây ba lô chẳng có bằng cấp sư phạm gì ngoài cái Passeport.Mang tiếng là lớp học “đẳng cấp quốc tế” nhưng những giáo cụ để phục vụ dạy học sơ sài quá mức. Không tai nghe,không máy chiếu, cũng chẳng có băng hình như trong quảng cáo, chỉ có chiếc máy cátxét dùng để nghe băng. Vậy mà cơ sở này thu học phí đắt kinh khủng: gần 10 USD/ /học viên.Giáo trình dạy là New Cutting Egde, Streamline, New Interchange…được sao chép bán rất nhiều ở ngoài phố.Vì giáo viên không bằng cấp, không chứng chỉ sư phạm cũng đứng lớp nên kết quả tiếp thu của học viên rất hạn chế.
        Có không ít các trung tâm thua lỗ phải “bỏ của chạy lấy người “mà SITC là một trường hợp điển hình tại Việt Nam. Khi đổ vỡ thảm hại, Trung tâm SITC không những bị tố cáo lường gạt người học mà còn nợ nhiều tháng lương của Tây ba lô nhưng họ biết tìm ai để đòi lương vì có gì ràng buộc đâu, họ không được ký hợp đồng lao động, cũng không bảo hiểm.Buồn thay cho tình trạng dùng Tây ba lô đứng lớp dạy ngoại ngữ ở các thành phố lớn hiện nay bởi nhiều “Tây ba lô” có khi còn kém xa giáo viên trong nước.Các trung tâm biết cả, nhưng họ có mất gì đâu nên sẵn sàng thu học phí cắt cổ. Còn người học thì sính ngoại cứ lao vào như thiêu thân.

Hướng đi nào cho tương lai khu phố “Tây ba lô” ?

         Hiện trên địa bàn có trên 1.000 cơ sở kinh doanh liên quan đến hoạt động du lịch, trong đó có 103 doanh nghiệp phục vụ lữ hành, 208 khách sạn, nhà nghỉ. Ngoài ra, những nhà hàng mini, quán cà phê nhìn ra hè phố, phòng tranh, cửa hàng lưu niệm, cửa hàng sách cổ, cùng nhiều loại hình dịch vụ du lịch khác đã tạo nên sự năng động của khu vực này. Do đó, khu vực này đã được ví như Sài Gòn thu nhỏ.Sự phong phú và đa dạng của các dịch vụ, mua bán cũng là một giá trị hiếu khách riêng có của Thành phố Hồ Chí Minh mà một phần tiêu biểu được thể hiện ở Khu phố Phạm Ngũ Lão.
        Nhờ những lợi thế về địa lý, giao thông kể trên mà lượng khách tới Khu phố Phạm Ngũ Lão ngày càng tăng. Do đó, mặc dù khu du lịch Tây ba lô được hình thành một cách tự phát trong hơn 10 năm qua do nhu cầu của khách du lịch, nhưng đến nay hoạt động này ngày càng phát triển mạnh mẽ, có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển kinh tế địa phương, góp phần tạo nên sự đa dạng, phong phú khi khách đến tham quan thành phố.
         Khu phố Phạm Ngũ Lão ngày nay có rất nhiều thế mạnh để phát triển du lịch, tuy nhiên không thể không nhận thấy những hạn chế của khu vực này.Tình trạng giật dọc, chèo kéo khách thường xảy ra. Các tệ nạn xã hội như ma túy, mại dâm vẫn còn.Văn minh đô thị và thuần phong mỹ tục Việt Nam có phần bị sao nhãng. Ðặc biệt, ở đây còn tiềm ẩn các hoạt động tội phạm do các băng nhóm người nước ngoài gây ra.

        Đến nay, Sở Văn hóa-Thể thao-Du lịch, Ủy ban Nhân dân quận 1 cùng trường Đại học kinh tế tại thành phố đã đề ra “hoạch định phát triển khu phố du lịch Phạm Ngũ Lão từ đây đến năm 2020,” đưa ra những lộ trình tiến hành để giải quyết những vấn đề trên nhằm đưa hoạt động du lịch “Tây ba lô” tại khu vực này thực sự khởi sắc nhưng  việc thực hiện hầu như rất chậm trễ.
        Theo quan điểm của nhiều người dân sống lâu năm tại thành phố HCM, khu phố "Tây ba lô" Phạm Ngũ Lão cần được xây dựng thành một khu phố du lịch văn minh, hiện đại mang đậm nét truyền thống  văn hóa Việt.Các khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ cần có kiến trúc và trang trí nội thất mang bản sắc Sài Gòn xưa và vùng Nam Bộ. Cần sắp xếp lại các bến, bãi, tuyến xe để tạo điều kiện cho du khách đi lại dễ dàng từ khu phố này đến những điểm khác trong thành phố.Mặt khác ,vấn đề quảng bá thương hiệu khu phố du lịch "Tây ba lô" Phạm Ngũ Lão cần được tiếp tục thúc đẩy hơn nữa và luôn gắn liền với những đặc trưng của Sài Gòn,thành phố từng được ca ngợi là "Hòn ngọc viễn đông".

ĐỌC THÊM :

                          Các ông Tây tại Việt Nam
                                                                                      Fw From: thieuhung …@gmail.com

          Chưa bao giờ Việt Nam nhiều Tây du lịch đến thế, nhất là Tây ba lô. Họ ăn mặc đơn giản gần như bẩn thỉu với chiếc áo ba lỗ thường là cũ rích,chiếc quần soọc rộng thùng thình tới gần đầu gối, chân dậm đôi giày vải không có bít tất, lưng lúc nào cũng đeo toòng teng chiếc ba lô méo mó nên gọi họ là Tây ba lô. Họ ăn cơm rẻ tại các quán bên lề đường gọi là “cơm bụi” vì hứng bụi, uống nước trà đá trong những chiếc bịch ny lông dùng bán cho hạng thợ thuyền, và ngủ tại bất cứ nơi nào có thể ngủ được, như công viên hay các phòng trọ hạng bét chẳng hạn. Ở khu Phạm Ngũ Lão Q.1 Sài Gòn có rất nhiều phòng cho Tây ba lô thuê. Giá trung bình mỗi phòng 5 đô la Mỹ/ đêm. Nhưng đối với họ hình như vẫn còn là quá mắc (phải ở “free” thì mới không mắc!). Họ giải quyết sự mắc mỏ đó hết sức ranh mảnh bằng cách chờ buổi tối mới đến thuê, chẳng có giấy tờ gì cả rồi một anh thuê, hàng chục anh tới ngủ, chủ nhà chẳng làm gì được vì mặt “Tây” thì anh nào chả giống anh nào. Họ nằm chen chúc như cá hộp trên sàn nhà, chẳng cần mùng vì trong ba lô anh nào cũng có sẵn tuýp thuốc thoa muỗi.Năm đô la tức gồm cả tiền nước và tiền điện. Điện thì họ không cần, còn nước, những anh lang thang ngoài công viên cũng cần tắm hàng ngày nên bèn đến tắm ké, nhà chủ không có cách chi đuổi họ.Có những anh thuê phòng dài hạn, hàng tháng không trả tiền rồi bỏ đồ đấy đi đâu mất. Chủ phải nhờ công an đến lập biên bản, niêm phong, phải chính tay công an đem đồ đi chỗ khác cho chủ lấy phòng cho thuê tiếp chứ nếu chủ động tới, lúc về họ sẽ tru tréo lên mất đồ, đi thưa, công an không biết giải quyết cách nào! Họ hay ăn vạ, có khi chính họ nhờ bạn đến lấy trộm giùm chiếc máy ảnh, cặp kính mát để...bắt đền nhà chủ. Công an phường Phạm Ngũ Lão là phường chuyên giải quyết chuyện...Tây ba lô đến phát nhức đầu vì hầu hết các nhân viên công an chẳng ai biết nói tiếng Anh nên họ tha hồ ăn vạ!...
      Nhưng, không phải tất cả Tây ba lô đều như thế. Có những người đã vươn lên bằng sự kiên nhẫn và trí thông minh của mình. Họ làm nhiều nghề, trong đó có những nghề người Việt Nam không thể ngờ tới. Từ ngoài Bắc, ngoài Trung cho tới trong Nam đều gọi chung họ là những ông Tây “rau muống”. Sau đây chúng ta thử xem xét một vài ông Tây tiêu biểu chứ không thể nói hết được vì họ hoạt động kiếm sống tại VN nhiều lắm...
ÔNG TÂY BÁN THỊT CHÓ
      Nhìn ông tây San bán quán và giải thích về các món ăn VN, nhất là món thịt chó, thông thạo như người Việt, nhiều khách mới đến quán rất ngạc nhiên, hỏi: “Ông là Tây thật hay Tây dỏm mà rành VN quá vậy?”. San cười: “Tây xịn, nhá!”. Nhiều người còn ngạc nhiên hơn khi biết ông Tây “thịt chó” này đã có bằng thạc sĩ kinh tế và dân tộc học tại Pháp.Tất cả là nhờ thịt chó! San tên thật là Stanilas Boissau, sinh năm 1975 tại Paris, Pháp, sang VN từ đầu năm 1999 làm việc cho dự án Nghiên cứu và phát triển nông nghiệp (S.A.M) của Chính phủ Pháp tại tỉnh Bắc Kạn.
        San kể: “Hồi tôi mới sang VN lần đầu tiên, thấy các phong tục, tập quán của người VN cái gì cũng lạ nên muốn nghiên cứu thử xem thế nào. Tôi làm dự án ở vùng Na Rì (Bắc Kạn), tìm hiểu cách sống và nếp sinh hoạt của người Tày, Nùng, Dao nên sống chung với họ, ai ngờ thích luôn mấy món thuốc lào, rượu sắn và rượu táo Mèo. Sẵn tính tò mò, tôi tìm học luôn cách thức chế biến các thứ rượu là lạ mà hấp dẫn đó, vì biết đâu chả có lúc cần đến nó”.
        Cuối năm 2000, dự án S.A.M kết thúc, San trở về Pháp. Anh kể lại: “Chỉ mấy tháng sau, nhớ VN quá không chịu nổi, tôi xin quay trở lại VN làm nghiên cứu sinh. Với lại, ở VN có lẽ dễ sống hơn. Nhưng dự án đã chấm dứt, học bổng cũng không xin được, tôi chắt bóp những đồng tiền đã dành dụm được, mở một quán nước nhỏ ở vỉa hè phố Huế Hà Nội sống qua ngày”. San kể tiếp: “Nhiều hôm đói bụng mà trong túi không còn đủ tiền ăn một suất cơm bụi vỉa hè Hà Nội là chuyện thường”.
      Những ngày ấy San tìm thuê một căn phòng giá rẻ ở gần Quốc Tử Giám cho vừa túi tiền lại tiện học thêm, nhưng không ngờ lại bén duyên cùng cô sinh viên ngành du lịch trọ học ở xóm bên cạnh. Cô đưa San về thăm quê ở Vân Đình (huyện Ứng Hòa, tỉnh Hà Tây). Họ làm đám cưới vào năm 2003.
Cuối năm 2004, một hôm San đưa mấy người bạn đồng hương về thăm quê vợ, được bố vợ mời thưởng thức món thịt chó chính gốc Vân Đình. San nảy ra ý nghĩ: “Người Việt thích món này, người nước ngoài cũng thế, tại sao mình không mở quán bán món đó tại Hà Nội? Nếu thành công là sống và học tiếp được rồi”.
       Mấy hôm sau, vợ chồng San gom góp số tiền ít ỏi, thuê một địa điểm ở ngõ phố Huế để mở quán. Vợ San lo quản lý, còn San chạy vạy học cách chế biến món thịt chó, cả tháng trời đi tham khảo các quán khác và về cả các vùng quê để học cách bài trí quán.



Ông Tây bán thịt chó

          Lúc đầu quán chưa đông khách, vợ lại mới sinh con đầu lòng, gánh nặng cuộc sống đè nặng lên vai San. Chuyện học hành và thu thập tài liệu cho luận án tiến sĩ dân tộc học của San cũng bị ngưng trệ.
         Cuối cùng San có ý nghĩ: “Nếu bán một thịt chó không thôi thì những người không ưa món này không biết ăn gì, mà ăn hôm qua rồi nay đến ăn nữa cũng chán. Nếu là mình mình cũng không đến liên tục”. San liền mở rộng thêm các món ăn truyền thống khác, tuyển thêm nhân viên biết chế biến theo cách dân dã: cơm cá kho, dưa cà, thịt ba chỉ ram khô...Nhưng thịt chó vẫn là món chủ yếu. San cười: “Toàn món ăn với giá bình dân cả nên khách thích đến luôn”. Để quán “100% dân tộc”, San đặt tên là quán Chim Sáo.
         Quán của San ngày càng đông khách. Cũng nhờ số tiền kiếm được từ quán mà vợ San đã đủ vốn thành lập một công ty chuyên tổ chức các tours du lịch cho khách nước ngoài. San khoe: “Hai vợ chồng đã mua được một căn nhà nhỏ ở Gia Lâm Hà Nội, không còn phải sống cảnh ở thuê như trước nữa. Tất cả là nhờ quán thịt chó đấy nhá!”. San nói: “Ở VN tuy không có nhiều tiền nhưng sống được lắm nhá!”.
           Một ngày bán hàng
           San mặc quần ống ngắn, chân đi đôi dép cao su cũ kỹ, áo bà ba màu cháo lòng, vai vắt chiếc khăn tay, cùng mấy nhân viên trong quán cũng ăn mặc tương tự, tất bật chạy hết bàn nọ đến bàn kia mời khách. “Đang là giờ cao điểm của quán ông thấy rồi đấy nhá! Ông phải ngồi đợi một lúc nhá!” (Hình như câu nói nào của ông tây nói tiếng Việt này cũng có tiếng “nhá”. San bảo mời khách kiểu thân mật như vậy thành quen miệng rồi). Chỉ một lát, chưa kịp hết câu đã lại có thêm một tốp khách tây ba lô bước vào. Không cần coi thực đơn, mấy vị khách gọi ngay: “Thịt chó và rượu táo Mèo” bằng thứ tiếng lơ lớ mới học. “Rượu táo Mèo thì có nhưng thịt chó thì hết. Đợi khoảng 30 phút nhá. OK nhá?”, San vừa cười hề hề với khách vừa xoa hai tay, dọn bàn.Chờ mấy vị khách gật đầu xong, bảo nhân viên bưng tạm mấy món ăn trước cho khách, San lật đật phóng vội chiếc xe Minsk nổ bành bạch xuống tận Hà Đông (thuộc tỉnh Hà Tây) xa hơn 10km, lấy thêm thứ “thịt chó thui rơm thứ thiệt”, từ Vân Đình đem về vẫn còn thơm mùi khói.
        Lấy được thịt rồi, San tự tay chế biến rồi đem lên cho khách. Các vị khách nhìn bát mắm tôm tỏ vẻ không hiểu, San đánh vần từng tiếng: “M...ắ... m t...ô...m”, rồi giải thích: “Mắm tôm đấy, ngon lắm nhá. Thiếu nó là món này hết ngon đấy nhá”. Đoạn, San quay sang dặn các nhân viên: “Từ nay nhớ tăng 7 kg lên 10kg nhá! Không ngày mai lại thiếu, phải đi lấy thêm vất vả lắm nhá!”. Ít tháng trước, những khách quen của quán muốn ăn thịt chó phải đặt trước ba tiếng đồng hồ để đích thân San có thì giờ xuống tận vùng “nguyên liệu thịt chó” ở Vân Đình (Ứng Hòa, Hà Tây) lấy về cho đủ món. Nhưng nhiều lần thấy khách sốt ruột đợi món ăn như món hầm chẳng hạn, nên San mua sẵn để trong tủ lạnh, khách gọi, chỉ cần hâm lên là sẽ có ngay.
         Gần 11 giờ đêm, khi quán đã bớt khách San mới được một chút nghỉ ngơi. Anh ngồi gác nhẹ chân lên chiếc ghế tre trước cửa quán, lấy ra chiếc điếu cày, vê thuốc lào, châm lửa và rít một hơi dài rồi mơ màng nhả khói. Có người đi qua, anh cười khoái trá: “Cái điếu này thật là kêu!”. Các nhân viên của San đã hiểu quá rõ ông chủ của mình, họ kể:“Ông San biết hút rồi nghiện thuốc lào VN ngay từ lúc mới sang. Ông ta nói hút thuốc lào cũng là phương tiện thư giãn sau một ngày làm việc mệt nhọc”.